Donald Trump ka propozuar një kornizë marrëveshjeje me Danimarkën për Groenlandën, e cila parashikon bashkëpunim ushtarak, ekonomik dhe diskutime mbi sovranitetin e këtij territori arktik. Njoftimi u bë në Davos, sipas raportimeve nga BBC dhe The Telegraph, dhe thuhet se u ra dakord me Mark Rutte për të zbutur shqetësimet e Kopenhagenit.
Sipas draftit, SHBA do të krijojë zona bazash sovrane në Groenlandë, të modeluara sipas marrëveshjes Britani-Qipro. Këto zona do të lejojnë administrimin amerikan pa lejen daneze, duke mundësuar operacione ushtarake, inteligjencë dhe lëvizje të lirë ajrore, detare e tokësore. Plani hap rrugën për instalimin e elementëve të sistemit mbrojtës raketor Kupola e Artë dhe nxjerrjen e mineraleve të rralla, të rëndësishme për industrinë e mbrojtjes dhe tranzicionin e gjelbër.
Rëndësia strategjike
Groenlandës i atribuohet rëndësi për shkak të pozicionit gjeografik. Ishulli ndodhet në rrugën ajrore midis Moskës dhe Uashingtonit, duke shërbyer si pikë monitorimi për raketa balistike. Ai kontrollon hendekun GIUK (Groenlandë-Islandë-Mbretëria e Bashkuar), ku kalojnë nëndetëset ruse drejt Atlantikut. Në Arktik, shkrirja e akullit hap rrugë detare të reja dhe qasje në burime energjie e minerale.
Kundërshtimet
authoritetet daneze dhe groenlandeze kundërshtojnë idenë e humbjes së sovranitetit. Kryeministrja daneze Mette Frederiksen deklaroi se Danimarka mund të negociojë për siguri, investime dhe ekonomi, por jo për sovranitetin. Deputetja groenlandeze Aaja Chemnitz theksoi se NATO nuk ka të drejtë të negociojë pa Groenlandën. Trump pranoi se çështja e pronësisë është e komplikuar, ndërsa një burim diplomatik tha se synimi ishte t’i jepej një marrëveshje.
Debati nxjerr në pah interesat e SHBA për mbrojtjen e Amerikës së Veriut dhe sigurinë e NATO-s, ndërkohë që Danimarka e sheh Groenlandën si territor autonom.
Përditësime
Donald Trump tërheq kërcënimet për vendosjen e tarifave ndaj Danimarkës.
Zhvillime të reja:
- Trump u takua me Mark Rutte disa orë pas samitit në Davos.
- Zyrtarë të SHBA-së konfirmuan se modeli i bazave frymëzohet drejtpërdrejt nga bazat britanike në Qipro.
- Diskutimet mbeten në fazë skenarësh të mundshëm, jo marrëveshje e finalizuar.
JD Vance dhe Marco Rubio refuzuan më 14 janar propozimin danez/groenlandez për baza ushtarake pa prekur sovranitetin.
SHBA kërkojnë rishkrimin e marrëveshjes 1951/2004, duke hequr klauzolat e konsultimit dhe duke garantuar liri të plotë veprimi ushtarak.
Zëdhënësja Anna Kelly deklaroi se objektivat arrihen me kosto minimale dhe baza të përhershme.
Donald Trump, në Fox Business, premtoi qartësim brenda 2 javësh të pëlqimit danez dhe akses ushtarak të plotë pa afat kohor.
Propozimi përfshin të drejta minerare për të përjashtuar interesat kineze, në këmbim të mos-vendosjes së tarifave.
Donald Trump heq dorë nga kërcënimet për blerjen ose marrjen me forcë të Groenlandës.
Zhvillime të tjera:
- Numri aktual i trupave amerikane në Bazën Hapësinore Pituffik është rreth 100.
- Iris Ferguson deklaron se Traktati i 1951-ës jep fleksibilitet të madh SHBA-së.
- Jim Townsend vlerëson: "Shumë prej saj është verë e vjetër në një shishe të re".
- Ambasada daneze në Uashington refuzon të komentojë bisedimet.
Mette Frederiksen vizitoi Nuuk dhe u takua me liderin groenlandez Jens-Frederik Nielsen, duke u përqafuar para mediave.
Frederiksen deklaroi se Danimarka ofron mbështetje të fortë ndaj Groenlandës, e cila po kalon një kohë të vështirë, dhe se zgjidhja do të vijë përmes rrugës diplomatike.
Ajo u takua gjithashtu me kryeministrin hollandez Mark Rutte në Bruksel të premten; Rutte postoi në X për forcimin e mbrojtjes në Arktik.
Në Fox News të enjten, Donald Trump tha se SHBA merr gjithçka pa kosto nga Groenlanda, duke përfshirë pjesë të "Kupolës së Artë" dhe "qasje totale pa fund".