Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, ka urdhëruar komandantët e tij të lartë të përgatisin një plan për pushtimin e mundshëm të Groenlandës, sipas një raporti të gazetës britanike Daily Mail të datës 11 janar 2026. Ky veprim, i cili mund të shkaktojë një krizë të rëndë në NATO, bazohet në shqetësimet e sigurisë për të penguar ndikimin e Rusisë dhe Kinës në territorin arktik të pasur me minerale.
Groenlanda është një territor autonom nën sovranitetin e Danimarkës. Trump ka kërkuar prej kohësh të marrë kontrollin e saj, duke mos përjashtuar opsionin ushtarak. Sipas Daily Mail-it, i cili citon burime të anonime, Trump i ka kërkuar Komandës së Përbashkët të Operacioneve Speciale të hartojë plane pushtimi. Megjithatë, Shefat e Përbashkët të Shtabit po kundërshtojnë, duke argumentuar se një veprim i tillë do të ishte i paligjshëm dhe do të mungonte mbështetja e Kongresit. Gjeneralët kanë propozuar alternativa më pak të diskutueshme, si një sulm ndaj Iranit, për të shpërqendruar presidentin.
Shtytja për këtë plan vjen nga këshilltarë të Trump-it, përfshirë ndihmësin politik Stephen Miller, të cilët u inkurajuan nga sulmi i fundit i SHBA-së ndaj Venezuelës. Ata synojnë të sigurojnë ishullin para se Rusia ose Kina të veprojnë. Një burim diplomatik paralajmëron se pushtimi do të çonte në "shkatërrimin e NATO-s nga brenda", duke detyruar evropianët të braktisin aleancën.
Në reagim, Komisioneri Evropian për Mbrojtjen dhe Hapësirën, Andrius Kubilius, deklaroi në një konferencë sigurie në Suedi më 12 janar 2026 se një pushtim i Groenlandës do të sillte fundin e NATO-s dhe pasoja të rënda për sigurinë euroatlantike. Ai u referua në nenin 42.7 të Traktatit të BE-së, i cili parashikon ndihmë të ndërsjellë për Danimarkën në rast agresioni ushtarak. Kubilius theksoi se reagimi i BE-së do të varej nga qëndrimi i Danimarkës, por detyrimi ligjor ekziston.
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen ka paralajmëruar më herët se një sulm i SHBA-së ndaj Groenlandës do të nënkuptonte fundin e NATO-s dhe të rendit të sigurisë botërore pas Luftës së Dytë Botërore. Qeveria daneze dhe autoritetet e Groenlandës kanë deklaruar se territori nuk është në shitje, duke theksuar sovranitetin e tyre.
Përditësime
Gunther Fehlinger, kryetar i Komitetit të Zgjerimit të NATO-s në Austri, deklaroi se Europa do të konfiskojë bazat amerikane në kontinent, si Aviano dhe Ramstein, nëse SHBA anekson Groenlandën. Ai theksoi se Europa mund ta mbrojë veten pa trupat dhe strehën bërthamore amerikane. Deklarata u bë në një video në rrjetet sociale, si përgjigje ndaj një postimi nga Katie Miller.
Kancelari gjerman Friedrich Merz deklaroi nevojën për një prani më të fortë të NATO-s në Groenlandë dhe propozoi iniciativën 'Arctic Sentry' për forcimin e sigurisë arktike. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, njoftoi hapa të ardhshëm për sigurinë e Arktikut dhe diskutime për një mision të ri. Donald Trump deklaroi: 'Në një mënyrë ose në një tjetër, do ta kemi Groenlandën', ndërsa në rrjetet sociale pohoi se ai 'shpëtoi NATO-n'. Bashkimi Evropian ofroi ndihmë ushtarake specifike për Groenlandën, duke përfshirë trupa, anije luftarake dhe sisteme kundër dronëve. Qeveria e Groenlandës theksoi se të gjithë anëtarët e NATO-s kanë interes në mbrojtjen e saj. Britania po diskuton dërgimin e trupave në Groenlandë, ndërsa Gjermania propozon forcimin e sigurisë atje.
Vivian Motzfeldt, ministrja e Jashtme e Groenlandës, pritet të takohet me ministrin danez Lars Løkke Rasmussen dhe sekretarin amerikan të Shtetit Marco Rubio në Uashington. Takimi zhvillohet në kontekstin e tensioneve për statusin e Groenlandës. Traktati i vitit 1951 lejon SHBA-së të zgjerojë praninë ushtarake atje pa cenuar sovranitetin danez. Shtëpia e Bardhë nuk përjashton mundësinë e forcës ushtarake, por preferon blerjen e Groenlandës. Aktualisht, SHBA operon vetëm Bazën Hapësinore Pituffik në Groenlandë.
Diplomatët e NATO-s po diskutojnë nisjen e një misioni të ri në Arktik.
Delegacion dypartiak i Kongresit amerikan do të vizitojë Kopenhagen për të takuar zyrtarë danezë dhe groenlandezë.
Delegacioni, i udhëhequr nga Senatori Chris Coons dhe Senatori Thom Tillis, thekson unitetin amerikan dhe mbështetjen për NATO-n.
- Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë Karoline Leavitt theksoi se blerja e Groenlandës mbetet prioritet strategjik për të parandaluar ndikimin e Kinës ose Rusias.
- Deklaratë e përbashkët evropiane vlerëson se 'Groenlanda i përket popullit të saj' dhe identifikon SHBA-në si partner thelbësor në Arktik.
Qeveria e Groenlandës deklaroi se nuk do ta pranojë pushtimin nga SHBA-të në asnjë rrethanë. Groenlanda do të intensifikojë përpjekjet për mbrojtjen brenda kornizës së NATO-s, sipas një komunikate zyrtare.