Shkencëtarët kanë vlerësuar se vullkani nënujor Axial Seamount, i vendosur rreth 480 kilometra larg bregdetit të Oregonit në Shtetet e Bashkuara, ka gjasa të larta të shpërthejë gjatë vitit 2026. Ky parashikim bazohet në të dhëna të reja që tregojnë shtyrjen e një shpërthimi të pritshëm nga fundi i vitit 2025, i cili nuk ndodhi. Aktiviteti i vullkanit monitorohet vazhdimisht nga ekspertë të Universitetit të Oregonit.
Axial Seamount ndodhet në kreshtën Juan de Fuca, një zonë divergjente pllakash tektonike në Oqeanin Paqësor, midis Kalifornisë dhe Uashingtonit. Ky vullkan konsiderohet një nga më aktivët nënujorë në botë, me shpërthime të regjistruara në vitet 1998, 2011 dhe 2015. Shkencëtarët nuk përjashtojnë mundësinë e shpërthimeve të tjera të pavërejtura. Aktualisht, vullkani kalon një periudhë me rritje të aktivitetit sizmik dhe ngritje të vazhdueshme të shtratit detar, të shkaktuar nga grumbullimi i magmës nën fundin e oqeanit.
Studiuesi Bill Chadwick, që monitoron sistematikisht aktivitetin e vullkanit dhe mban një blog shkencor, deklaroi për Live Science se shenjat tregojnë për një shpërthim të mundshëm brenda vitit të ardhshëm. Ai thekson se ky fenomen nuk paraqet rrezik të drejtpërdrejtë të menjëhershëm për njerëzit, por monitorimi vazhdon për të parashikuar zhvillimet.
Gjatë një shpërthimi, lava derdhet në fund të oqeanit dhe ftohet shpejt nga temperatura e ulët e ujit, duke formuar struktura në formë jastëku dhe rrjedha të sheshta. Ky proces dëmton organizmat detarë në zonë për shkak të temperaturave të larta vdekjeprurëse. Në të njëjtën kohë, nxehtësia rrit aktivitetin e burimeve hidrotermale, duke çuar në çlirimin e ujit të nxehtë të pasur me minerale dhe krijimin e tymnajave të zeza.
Sa i përket rreziqeve, disa ekspertë paralajmërojnë për mundësi të cunamive teorike, rritje të aktivitetit sizmik dhe çlirim gazrash nënujore që mund të ndikojnë zonat bregdetare. Megjithatë, të tjerë theksojnë se rreziku për komunitetet njerëzore mbetet i ulët, falë distancës së madhe dhe monitorimit të vazhdueshëm. Pas shpërthimeve të mëparshme, kaldera e vullkanit është fundosur deri në tre metra, ndërsa një shembje e madhe anësish teorikisht mund të shkaktojë efekte më të gjera, por kjo konsiderohet e pamundshme sipas vlerësimeve aktuale.
Axial Seamount është pjesë e një sistemi më të gjerë male nënujore në Oqeanin Paqësor dhe shërben si objektiv kryesor për studime shkencore dhe plane emergjence.