Më 16 prill 2026 shënohet 27-vjetori i eksodit të shqiptarëve nga Kosova drejt Shqipërisë, ngjarje që nisi më 16 prill 1999 dhe mori përmasa të mëdha gjatë Luftës në Kosovë.
Rreth 1 milion shqiptarë u detyruan nga forcat paramilitare serbe të braktisin vatrat. Pjesa më e madhe kaluan kufirin në Shqipëri përmes Qafës së Morinës dhe Qafës së Prushit, si dhe në Maqedoni dhe Mali i Zi. Qindra mijëra të tjerë u zhvendosën brenda Kosovës drejt zonave malore.
Eksodi u intensifikua pas fillimit të bombardimeve të NATO-s kundër caqeve ushtarake dhe policore të ish-Jugosllavisë. Ai ishte pjesë e projektit serb “Patkoi”, që synonte pastrimin etnik të popullsisë shqiptare.
Fluksi i parë në Kukës
Më 27 mars 1999, në orën 13:20, në pikëkalimin doganor të Vërmicës/Morinës hynë 187 refugjatët e parë, kryesisht gra dhe fëmijë nga fshatrat e Prizrenit, Krushë e Madhe dhe Zym. Ata ishin në gjendje të rëndë fizike dhe mendore, me plagë nga qytë pushke dhe shkopinj gome. U strehuan fillimisht në Pallatin e Kulturës “Hasan Prishtina” në Kukës.
Deri në mesnatën e 27 marsit, në Kukës mbërritën 12.721 kosovarë. Më 28 mars vazhdoi fluksi me rreth 13.000 të tjerë.
Ndihmat e para ushqimore erdhën nga Ministria e Bujqësisë e Shqipërisë, duke përfshirë vaj, miell, sheqer, makarona, oriz dhe sapun për 2.500 persona në muaj. Drejtuesit e Prefekturës së Kukësit organizuan transport me mjete civile dhe ushtarake.
Mikpritja kuksiane
Banorët e Kukësit ofruan strehim në shtëpitë e tyre dhe ndanë burimet me refugjatët. Kjo mikpritje u bë shembull solidariteti në kohë krize. Eksodi i vitit 1999 konsiderohet një nga shpërnguljet më të mëdha në Evropë pas Luftës së Dytë Botërore.
Përditësime
Përkujtimet vjetore të eksodit në Kukës u mbajtën simbolikisht në dy vitet e fundit për shkak të pandemisë së COVID-19.
Një grup qytetarësh nga Kosova kaluan në këmbë kufirin me Shqipërinë për të mbërritur në Kukës në shenjë simbolike. Ata u shoqëruan nga ambasadori i Shqipërisë në Kosovë, Petrit Malaj, dhe u pritën në pikën kufitare të Morinës nga përfaqësues të pushtetit lokal dhe shoqata “Eksod ’99”.