Këshilli Ndërkombëtar i Aeroporteve për Europën (ACI Europe) ka njoftuar Komisionerin për Transportin Apostolos Tzitzikostas për shqetësimet në rritje në lidhje me disponueshmërinë e karburantit për avionë. Në një letër, organizata thekson se rezervat po pakësohen dhe ndërprerja e trafikut në Ngushticën e Hormuzit mund të çojë në mungesë sistemike brenda tre javëve, në prag të sezonit veror.
Rezervat e karburantit
Rezervat strategjike evropiane rrezikojnë të mbarojnë mes javës së dytë dhe të tretë të majit, përfshirë ngarkesat e fundit nga Gjiri Persik. Vetëm dy vende kanë rezerva emergjente për 90 ditë, ndërsa shumica nuk i përballon dot më shumë se 30 ditë. Disa shtete mund të kenë autonomi vetëm për 8-10 ditë.
Importi dhe kufizimet
Evropa importon 43% të nevojës vjetore për karburant avionësh nga Gjiri Persik. Ndërprerja ka ulur vëllimin e disponueshëm, ndërsa rafineritë evropiane operojnë në kapacitet maksimal dhe nuk mund ta rrisin prodhimin. Në disa aeroporte, furnizimi kufizohet në 5 mijë kilogramë për avion, me prioritet për linjat komerciale ndaj atyre private.
Çmimet dhe situata globale
Çmimet e karburantit në Evropën veriperëndimore kanë dyfishuar, duke u mbyllur në 1.573 dollarë për ton të enjten, krahasuar me 750 dollarë para tensionesh. Linjat ajrore evropiane thonë se kanë furnizim për disa javë, por furnizuesit nuk garantojnë vazhdueshmërinë. Disa vende aziatike, si Vietnami, kanë filluar racionimin.
Në Bruksel shpresohet te armëpushimi midis SHBA-së dhe Iranit për të rifilluar kalimin e cisternave në Ngushticën e Hormuzit. Disa aeroporte italiane kanë lëshuar NOTAM-e për mungesa, ndërsa të tjera i fshehin zyrtarisht.
Përditësime
Olivier Jankovec, drejtor ekzekutiv i ACI Europe, i dërgoi një letër komisionerëve evropianë më 9 prill. Letra paralajmëron mungesë karburanti për avionë "nëse kalimi nuk sigurohet brenda tre javëve". Ai kërkon "ulje të fluturimeve" dhe monitorim urgjent 6-mujor. Letra u dërgua edhe te Dan Jørgensen, komisioneri për Energjinë.
Çmimet aktuale: karburanti për avionë 1.650 $/ton globalisht, Nafta Brent 96 $/fuçi.
Importet evropiane: mbi 60% nga rafineritë e Gjirit Persik, mbi 40% përmes Ngushticës së Hormuzit. Rritja e çmimeve: 163% në Azi, 138% në Evropë.
Willie Walsh i IATA-së paralajmëroi se furnizimet e karburantit do të mbeten të kufizuara për muaj të tërë, edhe nëse Ngushtica e Hormuzit rihapet.
26% e eksporteve evropiane trajtohen nga aeroportet, ndërsa 50% e importeve të karburantit vijnë nga Gjiri Persik.
Çmimi i karburantit ka arritur 1.838 $/ton, krahasuar me 831 $/ton para luftës.
Linjat ajrore kanë ulur fluturimet dhe rritur tarifat për pasagjerët.
Aeroportet me më pak se 1 milionë pasagjerë në vit përballen me vështirësi operative.
Kërkesat përfshijnë blerje kolektive, heqje të kufizimeve të importit dhe mbështetje për SAF.
Task Force-i i BE-së për Energjinë deklaron mungesë rreziku të menjëhershëm për furnizimin me naftë dhe gaz, por e quan shqetësim kryesor karburantin e avionëve.
- 40% e furnizimit botëror me karburant avionësh kalon përmes Ngushticës së Hormuzit, sipas Financial Times.
- Rreth 170 milionë fuçi nafte të bllokuara në Gjirin Persik për shkak të trafikut të ngjeshur.
- Delta Air Lines ul kapacitetin me 3.5%.
- LOT dhe Air New Zealand anulojnë fluturime më pak fitimprurëse dhe rrisin çmimet e biletave.
Jankovec theksoi se situata është më kritike se sa raportohej fillimisht.
Zhvillime të tjera:
- Armëpushimi SHBA-Iran hyri në fuqi këtë javë, por pa ndikim ende në çmimet ose trafiku në Ngushticën e Hormuzit.
- Disa aeroporte në Itali morën masa emergjente për probleme me një operator të specializuar në furnizim.