Analisti politik Luka Petrović, me bazë në Gjermani dhe bashkëpunëtor i organizatave ndërkombëtare për të drejtat e njeriut, ka publikuar një analizë ku vë në pikëpyetje reformat e drejtësisë të mbështetura nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian në Ballkanin Perëndimor.
Sipas tij, këto reforma, të promovuara si themel i shtetit të së drejtës dhe parakusht për integrimin evropian, nuk kanë prodhuar drejtësi funksionale. Në vend të kësaj, kanë favorizuar centralizimin e pushtetit dhe përdorimin selektiv të ligjit në shumë raste.
Petrović u ndal te përvojat e Malit të Zi, Serbisë dhe veçanërisht Shqipërisë. Ai thekson se presioni për rezultate të shpejta dhe të dukshme ka zëvendësuar standardet demokratike, duke e kthyer reformën në drejtësi në një mjet politik më shumë sesa në garanci për qytetarët.
Integrimi evropian në rajon mbetet proces i hapur dhe i kontestuar. Përpjekjet e qeverive për të treguar përparim shpesh nuk përkthehen në ndryshime institucionale domethënëse. Tensionet janë më të dukshme në shtetin e së drejtës dhe luftën kundër korrupsionit, ku përputhshmëria formale dhe performanca e jashtme marrin përparësi ndaj thelbit demokratik.
Gjatë dekadave të fundit, SHBA kanë luajtur rol qendror në formësimin e zhvillimeve politike dhe institucionale në Ballkan. Ky angazhim, i sinkronizuar me agjendën e zgjerimit të BE-së, ka dhënë rezultate të përziera. Marrëdhëniet diplomatike mbeten të forta, por rezultatet e reformave janë më pak bindëse.
Në rajon, vendet kandidat për anëtarësim në BE përballen me dobësi institucionale, keqpërdorime politike dhe korrupsion. Procesi i anëtarësimit thekson rezultatet si arrestimet dhe ndërtimin e institucioneve të reja mbi mbrojtjet procedurale. Kjo lejon përputhshmëri performative, ku veprimi i dukshëm zëvendëson reformën e qëndrueshme.
Nga perspektiva e Brukselit dhe Uashingtonit, Ballkani Perëndimor është mundësi strategjike dhe ekonomike. Anëtarësimi në NATO i vendeve si Mali i Zi dhe Shqipëria e ka përforcuar këtë pozicionim.
Përditësime
Erion Veliaj përmendet në titull si shembull i "kostos demokratike të reformës në drejtësi" në Shqipëri. Analiza zgjeron analogjinë me presione të ngjashme për anëtarësim në GJPN dhe OBT, përtej BE-së.