Ky artikull është përditësuar. Shiko përditësimet
Irani po përballet me protesta mbarëkombëtare kundër regjimit klerikal, të cilat u nisën nga tregtarët në pazare dhe kanë prekur qytete të shumta. Këto demonstrata, të nxitura nga kushtet e këqija ekonomike dhe zhvlerësimi i monedhës, të kujtojnë ngjarjet që i paraprinë Revolucionit Islamik të vitit 1979. Sipas aktivistëve për të drejtat e njeriut, protestat kanë përfshirë 180 qytete në 31 provinca, duke përfshirë Teheranin, Mashhadin dhe Isfahanin. Instituti për Studimin e Luftës raporton se këto janë protestat më të mëdha që nga lëvizja "Gratë, Jeta, Liria" e vitit 2022.
Autoritetet iraniane kanë shtuar represionin ndaj demonstruesve. Spitalet janë të tejmbushura nga të plagosurit, ndërsa të paktën 65 persona kanë humbur jetën si pasojë e përplasjeve. Prokurori i përgjithshëm Mohammad Movahedi Azad ka deklaruar se të gjithë protestuesit do të akuzohen si "armiq të Zotit" ose "moharebeh", një akuzë që dënohet me vdekje. Kjo masë zbatohet për "rebelët dhe terroristët" që kanë dëmtuar pronën, kanë minuar sigurinë, si dhe për ata që i kanë ndihmuar. Ai ka urdhëruar prokurorët të përgatisin gjyqet shpejt, pa treguar butësi, mëshirë ose tolerancë.
Prokurori i Teheranit, Ali Salehi, ka konfirmuar se protestuesit mund të përballen me akuzën e mohareb, duke theksuar ashpërsinë e masave ligjore. Mediat shtetërore iraniane kanë transmetuar këto deklarata, ndërsa protestat vazhdojnë në pothuajse të gjitha qytetet kryesore.
Përditësim
Ushtria iraniane akuzoi SHBA-në dhe Izraelin për organizimin e trazirave në protesta, duke paralajmëruar për komplote të huaja dhe duke thirrur për vigjilencë e unitet kombëtar.
Policia iraniane paralajmëroi familjet me fëmijë për praninë e grupeve terroriste në protesta, duke këshilluar kujdes dhe duke premtuar veprime vendimtare kundër tyre.
Protestat filluan më 28 dhjetor për shkak të rritjes së çmimeve dhe rënies rekord të monedhës kombëtare.
Përditësim
Mbi 1.5 milionë protestues dolën në rrugë në qytete të ndryshme të Iranit, sipas vlerësimeve të aktivistëve. Vlerësimi i viktimave arriti mbi 2,000 që nga 28 dhjetori. Një spital në Teheran raportoi 110 viktima brenda një dite.
Autoritetet vendosën kufizime në aksesin në internet për të penguar koordinimin e protestave. Protestuesit ndezën zjarre në ndërtesa publike, duke përfshirë godinën bashkiake në Karaj.
Pamje nga funeralet e anëtarëve të forcave të sigurisë të vrarë shfaqen në Shiraz, Qom dhe Hamadan. Presidenti Donald Trump shkroi në rrjete sociale se Irani po përjeton liri si kurrë më parë dhe SHBA është e gatshme për ndërhyrje nëse nevojitet.
Teherani ka paralajmëruar se ushtria amerikane dhe Izraeli do të bëhen 'objektiva legjitime' nëse SHBA-ja përdor forcë për të mbrojtur demonstruesit gjatë protestave. Sipas të dhënave të fundit, autoritetet kanë arrestuar mbi 10,600 persona gjatë trazirave. Organizata për të drejtat e njeriut HRANA raporton një bilanc të ri viktimash: 538 të vrarë, përfshirë 490 protestues dhe 48 personel sigurie.
Autoritetet iraniane kanë nisur përgatitjet për ekzekutimin e demonstruesit 26-vjeçar Erfan Soltanin, të arrestuar në Fardis, Alborz, i cili u dënua me vdekje pa u lejuar avokat. Një zyrtar iranian konfirmoi për Reuters se protestat kanë shkaktuar rreth 2000 viktima. Kancelari gjerman Friedrich Merz deklaroi se regjimi iranian po jeton "ditët e tij të fundit". Organizata të të drejtave të njeriut dënuan dënimin si "vrasje politike" dhe bënë thirrje për ndalimin e ekzekutimit. Bashkimi Evropian dhe Kombet e Bashkuara reaguan ashpër, duke dënuar dhunën dhe paralajmëruar sanksione të reja.
Volker Türk, Komisioneri i Lartë i OKB-së për të Drejtat e Njeriut, shprehu tmerrin për shtypjen e protestave në Iran. Ai kërkoi ndalimin e vrasjeve të protestuesve paqësorë, mosetiketimin e tyre si terroristë dhe rivendosjen e aksesit në internet.
Sipas Iran Human Rights (IHR), 648 protestues janë vrarë dhe 10,000 persona janë arrestuar. Organizata raporton informacione të paverifikuara për deri në 6,000 të vdekur.