Pas më shumë se një dekade pa pranuar asnjë anëtare të re, Bashkimi Evropian ndodhet përballë nevojës për të rishqyrtuar politikën e zgjerimit në një peizazh të ndryshuar gjeopolitik. Analiza e prestigjiozes Financial Times vë në dukje se lufta në Ukrainë, konkurrenca midis fuqive të mëdha dhe sfidat e sigurisë globale kanë rikthyer procesin e zgjerimit në krye të agjendës së Brukselit.
Megjithatë, brenda institucioneve të bllokut vazhdojnë diskutimet nëse strukturat aktuale janë të përgatitura për të përballuar pranimin e shteteve të reja. Ndërsa vendet kandidate kërkojnë përshpejtim të procesit, qeveritë e shteteve anëtare shfaqin shqetësime lidhur me elektoratin skeptik dhe aftësinë përthithëse të bllokut. Në këtë kuadër, Franca dhe Gjermania kanë propozuar një model të integrimit gradual, ku kandidatët do të përfitonin pjesshëm nga anëtarësimi gjatë zbatimit të reformave. Disa nga vendet kandidate, megjithatë, druhen se një qasje e tillë mund të çojë në krijimin e një sistemi me nivele të ndryshme, duke e zvarritur më tej procesin.
Përparimi i vendeve aspirante
Në procesin e negociatave, Shqipëria renditet ndër vendet që kanë bërë hapa konkretë. Kryeministri Edi Rama deklaroi për Financial Times se vendi ndodhet në momentin më të mirë në shumë drejtime dhe ka një rrugë të qartë drejt integrimit evropian. Aktualisht, Shqipëria ka nisur mbylljen e kapitujve të parë të negociatave.
Ndër vendet e tjera kandidate:
- Mali i Zi kryeson listën si vendi më pranë anëtarësimit, duke përfunduar mbi gjysmën e reformave të nevojshme.
- Ukraina dhe Moldavia kanë nisur tashmë negociatat formale për anëtarësim.
- Serbia, Maqedonia e Veriut, Bosnja dhe Hercegovina dhe Kosova kanë shënuar përparim më të kufizuar në vitet e fundit.
Komisionerja evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, theksoi se sot zgjerimi është një politikë sigurie dhe një mënyrë për të përballuar realitetin e ri botëror. Autorët e analizës së Financial Times paralajmërojnë se muajt e mbetur të vitit 2026 do të jenë përcaktues për të ardhmen e këtij procesi, pasi dështimi për të vepruar mund të dëmtojë besueshmërinë e Bashkimit Evropian në arenën globale.
Përditësime
Bashkimi Evropian ka përshpejtuar procesin e integrimit për Malin e Zi, duke e përfshirë vendin në planet e reja financiare të bllokut. Institucionet evropiane kanë nisur përgatitjet për hapat ligjorë të anëtarësimit, duke konfirmuar statusin e Malit të Zi si kandidati më afër pranimit. Ky zhvillim pason një periudhë 13-vjeçare pauze në zgjerimin e Bashkimit Evropian.
Draft-buxheti i ri i Bashkimit Evropian parashikon ndarjen e miliarda eurove për Malin e Zi, si pjesë e angazhimit të shtuar financiar për zgjerimin e bllokut. Analistët e Financial Times, Henry Foy dhe Marton Dunai, vlerësojnë se kjo mbështetje vjen në një periudhë pasigurie gjeopolitike, të ndikuar nga presioni politik i administratës së Donald Trump. Sipas ekspertëve, ky financim synon forcimin e stabilitetit rajonal përballë ndikimeve të jashtme.
Kryeministri i Malit të Zi, Milojko Spajić, njoftoi se vendi ka hyrë në fazën përfundimtare të negociatave për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Përtej plotësimit të kritereve ligjore, qeveria po integron standardet evropiane në modelin kombëtar të zhvillimit ekonomik dhe institucional, me objektivin për t'u anëtarësuar plotësisht brenda pak vitesh.