Kryeministrja daneze Mette Frederiksen deklaroi të martën se Danimarka dhe Groenlanda do të vazhdojnë dialogun konstruktiv mbi sigurinë në Arktik, me kusht që të respektohet plotësisht integriteti territorial i Mbretërisë së Danimarkës. Kjo vjen pas deklaratave të Presidentit të SHBA-së Donald Trump, i cili tërhoqi kërcënimin për tarifa ndaj vendeve evropiane lidhur me Groenlandën.
Trump deklaroi se ka rënë dakord për një kornizë marrëveshjeje me NATO-në mbi të ardhmen e ishullit arktik. Ai përjashtoi përdorimin e forcës ushtarake për pushtimin e Groenlandës dhe bëri thirrje për negociata të menjëhershme për blerjen e territorit autonom danez. Pas takimit me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, presidenti amerikan deklaroi se SHBA-të dhe aleatët evropianë do të bashkëpunojnë për zhvillimin e mburojës raketore Golden Dome dhe nxjerrjen e mineraleve në Groenlandë, me qëllim frenimin e ambicieve të Rusias dhe Kinës.
Në intervistë për CNBC, Trump e cilësoi marrëveshjen si afatgjatë dhe përjetë, duke thënë se përfshin të drejta shfrytëzimi minerar për SHBA-të dhe pjesëmarrje në sistemin Golden Dome. Ai shtoi se marrëveshja është e tillë që të gjithë janë të kënaqur dhe përmbush interesat strategjike amerikane.
Qëndrimi i Danimarkës
Frederiksen theksoi se NATO është plotësisht e njohur me pozicionin danez dhe se bisedimet e Rutte-s me Trump-in nuk përfshijnë çështje sovraniteti. “Siguria në Arktik është çështje për të gjithë aleancën. Prandaj diskutohet mes sekretarit të përgjithshëm dhe presidentit të SHBA-së”, u shpreh ajo. Danimarka është e gatshme për dialog mbi forcimin e sigurisë, përfshirë Golden Dome-në, vetëm nëse respektohet integriteti territorial. Ajo përmendi koordinimin e ngushtë me qeverinë e Groenlandës dhe komunikimet personale me Rutte-në.
Reagimi i NATO-s
Një zëdhënës i NATO-s deklaroi se aleatët do të punojnë së bashku për sigurinë në Arktik përmes veprimit kolektiv, veçanërisht shtatë vendet anëtare në rajon. Negociatat mes Danimarkës, Groenlandës dhe SHBA-ve do të vazhdojnë për të parandaluar praninë ekonomike apo ushtarake të Rusias dhe Kinës në Groenlandë.
Përditësime
Kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, deklaroi se sovraniteti është "vijë e kuqe" e panegociueshme. Groenlanda shpreh gatishmëri për bashkëpunim strategjik dhe ekonomik me SHBA-në, por vetëm duke respektuar sovranitetin dhe ligjin ndërkombëtar. Nielsen nuk i njeh detajet e "marrëveshjes së ardhshme" të Trump-it dhe e konsideron retorikën e mëparshme të papranueshme. Ai përmendi pasigurinë aktuale dhe u përgjigj pyetjeve për kontrollin territorial.
SHBA synon rishikimin e marrëveshjes së mbrojtjes së 1951-ës (ndryshuar në 2004) për të hequr detyrimin e konsultimit dhe informimit me Danimarkën/Groenlandën për ndryshime ushtarake, duke kërkuar liri të plotë veprimi.
- Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë Anna Kelly shprehu optimizëm për arritjen e objektivave strategjike në Groenlandë me kosto minimale.
- Ambasada daneze në Uashington refuzon të komentojë.
- Konfirmohet takimi Trump–Rutte në Davos për kornizën e marrëveshjes.