Përpjekjet diplomatike për gjetjen e një zgjidhjeje lidhur me Ngushticën e Hormuzit po zhvillohen në një atmosferë tensioni. Presidenti amerikan Donald Trump i ka bërë presion Teheranit për të arritur një marrëveshje përmes negociatave, duke paralajmëruar pasoja shumë të rënda nëse nuk respektohen kërkesat e tij. Ai ka theksuar se prioritet mbetet hapja e ngushticës dhe më pas zgjidhja e mosmarrëveshjeve për programin bërthamor.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Katarit, Majid al-Ansari, njoftoi se vendet e rajonit janë duke bashkëpunuar intensivisht për të shmangur një përshkallëzim ushtarak, duke shtuar se bisedimet kanë avancuar ndjeshëm. Edhe Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, konfirmoi përparimet në bisedimet e vazhdueshme.
Propozimi për itinerarin e ri dhe rezervat e SHBA-së
Irani ka propozuar një itinerar qarkor, ku anijet tregtare do të hynin përmes një korridori verior në ujërat territoriale iraniane dhe do të dilnin përmes një korridori jugor në ujërat e Omanit. Megjithatë, sipas gazetës The New York Times, Departamenti Amerikan i Mbrojtjes shpreh rezerva të forta për shkak të pranisë së minave detare iraniane dhe mundësisë që Teherani të vendosë tarifa ose të kontrollojë trafikun detar.
Pozicioni iranian dhe negociatat me Omanin
Sipas transmetuesit shtetëror iranian IRIB, negociatat teknike dhe politike po zhvillohen ekskluzivisht midis Teheranit dhe Muskatit. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmaeil Baqaei, konfirmoi se bisedimet me Omanin për krijimin e mekanizmave të trafikut po përparojnë pozitivisht. Megjithatë, zyrtarët iranianë theksojnë se marrëveshja nuk do të çojë në rihapjen e menjëhershme të ngushticës, për aq kohë sa SHBA-ja vazhdon ndërhyrjet e saj.
Këto negociata burojnë nga një memorandum mirëkuptimi i nënshkruar midis Iranit dhe SHBA-së më 18 qershor, që synon t'i japë fund luftës së nisur më 28 shkurt. Pavarësisht kësaj, Teherani akuzon Uashingtonin se po përdor kërcënime ushtarake për të vonuar arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare.
Përditësime
Ekspertët e Iranit dhe Omanit kanë finalizuar marrëveshjen mbi koordinatat gjeografike për rrugën e propozuar detare, pas dy muajsh negociatash teknike. Teherani ka konfirmuar se këto koordinata përputhen me standardet ligjore, mjedisore dhe të sigurisë. Aktualisht, diplomatët po finalizojnë deklaratën e përbashkët që do të shënojë përmbylljen e këtij procesi diplomatik në Ngushticën e Hormuzit.
Presidenti Donald Trump deklaroi se një marrëveshje për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit mund të arrihet brenda 24 orëve. Propozimi përfshin një armëpushim 60-ditor pa tarifa dhe operacione për pastrimin e minave në korsinë detare. Nismën, e cila mbështetet nga Pakistani dhe Arabia Saudite, e dikton edhe nevoja urgjente e SHBA-së, pasi konflikti ka konsumuar 80% të rezervave të interceptorëve THAAD.
Zyrtarët iranianë kanë hedhur poshtë pretendimin e Presidentit Donald Trump se një marrëveshje mund të finalizohet brenda 24 orëve, duke theksuar se çështje thelbësore mbeten ende të pazgjidhura. Zëvendësministri i Jashtëm, Kazem Gharibabadi, konfirmoi se marrëveshja e ndërmjetësuar me Omanin do të ndryshojë rrënjësisht modelin e administrimit të Ngushticës së Hormuzit, duke shfuqizuar një praktikë 60-vjeçare. Plani i ri i jep Iranit autoritetin për monitorimin e anijeve që hyjnë në Gjirin Persik, por burimet zyrtare sqaruan se ky mekanizëm teknik nuk garanton siguri të menjëhershme dhe se rihapja e plotë e rrugëve detare mbetet një proces afatgjatë.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, Esmaeil Baghaei, konfirmoi arritjen e një mirëkuptimi teknik mbi koordinatat për një korridor të ri detar në Ngushticën e Hormuzit. Teherani hodhi poshtë afatin 24-orësh të vendosur nga Donald Trump, duke e cilësuar procesin si të papërfunduar dhe duke mohuar zhvillimin e bisedimeve direkte me Uashingtonin. Sipas një njoftimi në agjencinë IRNA, marrëveshja e ndërmjetësuar me Omanin shfuqizon sistemin 60-vjeçar të administrimit të ngushticës, duke e zëvendësuar atë me një model të ri menaxhimi.
Negociatorët janë në një bllokim diplomatik lidhur me strukturën tarifore për korridorin e ri detar në Ngushticën e Hormuzit. Teherani kërkon një taksë prej 5-7% mbi vlerën e ngarkesës, ndërsa Omani propozon një normë prej 3%. Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara kundërshtojnë çdo tarifë për tranzitin e anijeve. Zyrtarët sqaruan se marrëveshja teknike me Omanin është ende në fazën përfundimtare, duke hedhur poshtë pretendimet për përfundimin e saj. Ky korridor është planifikuar si një masë e përkohshme me kohëzgjatje operacionale nga 2 deri në 4 muaj.
Teherani ka paralajmëruar shtetet e Gjirit se do të shënjestrojë infrastrukturën e tyre energjetike nëse SHBA ndërmerr sulme të reja. Në përgjigje, vendet e rajonit kanë propozuar krijimin e një mekanizmi kolektiv për mbikëqyrjen e lëvizjeve detare dhe vendosjen e tarifave vullnetare për anijet. Burime diplomatike bëjnë me dije se palët janë duke negociuar rikthimin e Uashingtonit në zbatimin e memorandumit të 18 qershorit.
Zëvendësministri i Jashtëm i Iranit, Kazem Gharibabadi, deklaroi se Teherani ka marrë mesazhe nga SHBA për një gatishmëri drejt rikthimit te angazhimet diplomatike. Në të njëjtën kohë, qeveria iraniane hodhi poshtë pretendimet e ish-presidentit Donald Trump për zhvillimin e bisedimeve direkte, duke konfirmuar se çdo komunikim realizohet ekskluzivisht përmes ndërmjetësve.
Çmimet e naftës shënuan rritje të martën, ku nafta Brent arriti në 80 dollarë (+1,2%) dhe WTI në 76 dollarë (+1%). Ky zhvillim pason sulmin e rebelëve Huthi ndaj një naftëmbajtëseje në Gjirin e Adenit. Analistët e Deutsche Bank vlerësojnë se tregu po ndikohet gjithashtu nga pasiguria mbi negociatat për sigurinë në Ngushticën e Hormuzit.
Ministri i Jashtëm i Omanit, Badr al-Busaidi, konfirmoi sot shtyrjen e takimit rajonal mbi trafikun në Ngushticën e Hormuzit. Në këtë takim ishin planifikuar përfaqësues nga Irani, Iraku, Kuvajti, Bahreini, Katari, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabia Saudite. Zyrtarët nuk njoftuan një datë të re për bisedimet dhe as arsyet që çuan në këtë vendim.