Teherani zyrtar ka hedhur poshtë propozimin e Omanit për një administrim të përbashkët rajonal të Ngushticës së Hormuzit, duke shuar shpresat për zgjidhjen e krizës që ka bllokuar tregtinë në Gjirin Persik. Sipas një zyrtari të lartë iranian, propozimi për një menaxhim 50-50 nuk u shërben interesave të vendit, pasi Irani këmbëngul se rruga hyrëse dhe një pjesë e asaj dalëse duhet të mbeten nën kontrollin e tij të plotë.
Modeli i dështuar i bashkëpunimit
Plani i Omanit, i mbështetur nga shtetet e Gjirit, parashikonte një sistem të ngjashëm me Ngushticën e Malakës. Në këtë skemë, anijet do të paguanin “kontribute vullnetare” për të financuar shërbimet e lundrimit, mbrojtjen mjedisore dhe operacionet e shpëtimit, duke shmangur termin “taksë” për të mos krijuar precedentë juridikë apo përplasje me Shtetet e Bashkuara.
Përshkallëzimi ushtarak dhe sekuestrimet
Në një zhvillim të paralelit, Garda Revolucionare Islamike e Iranit (IRGC) njoftoi se ka ndaluar dhe sekuestruar tri cisterna nafte në ngushticë, duke pretenduar se ato shpërfillën paralajmërimet për një rrugë të pasigurt. Ky veprim pason tensionet e larta lidhur me asetet e ngrira iraniane. Presidenti amerikan, Donald Trump, deklaroi më herët se çdo dëm ndaj anijeve do të kompensohej nga fondet iraniane nën kontrollin amerikan, gjë që nxiti kërcënimin iranian për të bllokuar anijet e vendeve apo kompanive që përdorin këto asete.
Konflikti rajonal në zgjerim
Tensionet kanë përfshirë edhe territore të tjera. Shtetet e Bashkuara dhe Arabia Saudite ndërmorën sulme ndaj grupeve të mbështetura nga Irani në lindje të Irakut, si përgjigje ndaj sulmeve me dronë kundër infrastrukturës saudite të naftës. Nga ana tjetër, IRGC pretendoi se ka lëshuar raketa balistike drejt instalimeve ushtarake amerikane në Jordani. Si pasojë e këtyre zhvillimeve, çmimet e naftës shënuan një rritje prej më shumë se 3 dollarë për fuçi gjatë së mërkurës.
Përditësime
Kriza në Ngushticën e Hormuzit u përshkallëzua pas dështimit të planit të Omanit për rihapjen e saj në fillim të korrikut. Sipas burimeve diplomatike, dështimi erdhi si pasojë e sulmeve të vazhdueshme iraniane ndaj anijeve tregtare. Irani e mban ngushticën të mbyllur që prej 28 shkurtit, në përgjigje të sulmeve ushtarake të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ndaj objektivave të tij. Negociatat e ardhshme pritet të zgjerohen përtej menaxhimit të ngushticës, duke përfshirë edhe programin bërthamor të Iranit.
Irani ka refuzuar zyrtarisht planin paqësor të propozuar nga Omani për Ngushticën e Hormuzit, duke e cilësuar atë si pasojë e presionit diplomatik nga Uashingtoni dhe Riadi. Paralelisht, raportohet se Kina po planifikon shitjen e rreth 400 raketahedhësve kundërajrorë për Iranin, një marrëveshje me vlerë 70 milionë dollarë.
Trupat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC) njoftuan se Ngushtica e Hormuzit do të mbetet e mbyllur për transportin detar për sa kohë të vazhdojnë kërcënimet ushtarake nga Shtetet e Bashkuara. Në përgjigje të sulmeve raketore, Komanda Qendrore e Shteteve të Bashkuara (CENTCOM) konfirmoi një valë të re sulmesh ajrore ndaj objektivave iraniane. Si pasojë e paqëndrueshmërisë në zonën e bllokadës, dy cisterna nafte ndryshuan kursin pas një shpërthimi në një prej anijeve.
Çmimet e naftës u rritën me 4% këtë të enjte si pasojë e përshkallëzimit të tensioneve gjeopolitike. Nafta e llojit Brent u tregtua me 87.30 dollarë për fuçi, ndërsa nafta bruto amerikane arriti në 82.30 dollarë. Rritja pason raportimet se Arabia Saudite ka interceptuar dronë të drejtuar kundër infrastrukturës së saj energjetike, çka ka shtuar pasigurinë në tregjet globale.
Ushtria e Jordanisë ka rrëzuar pesë raketa të lëshuara nga Irani drejt territorit të saj, duke shënuar ditën e katërt radhazi të incidenteve të tilla. Paralelisht, forcat e armatosura të Shteteve të Bashkuara kanë goditur dhjetëra objektiva të IRGC brenda territorit iranian, si pjesë e një fushate të intensifikuar ushtarake në rajon.