Politikani Ditmir Bushati ka reaguar ashpër ndaj diskutimeve për një ndarje të re territoriale në Shqipëri, duke vlerësuar se fokusi aktual te numri i bashkive dhe kufijtë administrativë shmang problemet thelbësore të qeverisjes vendore. Sipas tij, politika po përdor alibinë e rreme se ndryshimet e tilla janë kërkesë e Bashkimit Europian.
Decentralizimi si prioritet
Bushati sqaron se Bashkimi Europian nuk ka vendosur kritere për madhësinë apo numrin e njësive vendore, pasi kjo është çështje e brendshme e çdo vendi. Në vend të kësaj, BE-ja kërkon fuqizimin e demokracisë lokale dhe rritjen e kapaciteteve financiare. Aktualisht, pas reformës së vitit 2015, kompetencat e bashkive janë rrudhur ndjeshëm. Administrimi i aseteve si urbanistika, mbetjet dhe plazhet, vazhdon të kontrollohet nga qendra, duke i bërë kryetarët e bashkive të duken si zgjatime të qeverisë e jo si përfaqësues të komuniteteve.
Pasojat e centralizimit
Sipas ish-ministrit, përqendrimi i pushtetit në zyrën e kryeministrit ka sjellë pasoja të rënda:
- Braktisja e zonave periferike: Për shkak të mungesës së shërbimeve dhe mundësive ekonomike.
- Zbehja e identitetit: Dobësimi i lidhjeve historike dhe kulturore të bashkive me komunitetin.
- Financim i pamjaftueshëm: Shpenzimet publike vendore mbeten në nivele shumë më të ulëta se mesatarja e vendeve të BE-së.
Nevoja për një model të ri
Bushati sugjeron se çdo reformë duhet të jetë shtetkonsoliduese dhe të bazohet në konsultime reale me qytetarët. Ai solli në vëmendje vendimin e fundit të kryeministrit britanik, Keir Starmer, për të deleguar më shumë pushtet nga qeveria qendrore drejt bashkive, duke e propozuar si një model që duhet të shqyrtohet edhe në kontekstin shqiptar. Sipas tij, politikat e reja duhet të synojnë komunitetet dhe të kundërshtojnë përqendrimin e pushtetit, për të shmangur perceptimin e reformës si një vendim i imponuar nga lart.
Përditësime
Profesori Selami Xhepa vlerëson se mungesa e kapaciteteve njerëzore dhe teknike po pengon bashkitë e vogla në përthithjen e investimeve. Ai kërkon një shpërndarje më të drejtë të buxheteve për të shmangur përqendrimin e fondeve në pak qendra, duke vënë në dukje se vetëm bashkitë si Tirana, Durrësi dhe Korça disponojnë aktualisht funksionalitetin e nevojshëm.
Kryebashkiaku i Lezhës, Pjerin Ndreu, është rreshtuar krah Ditmir Bushatit në qëndrimin e tij se reforma territoriale nuk është kërkesë e BE-së. Ndreu e konsideron debatin mbi hartat administrative si një shpërqendrim nga sfidat reale, duke kërkuar përshpejtimin e procesit të decentralizimit. Sipas tij, vëmendja duhet të zhvendoset nga kufijtë gjeografikë te transferimi urgjent i kompetencave dhe burimeve financiare nga qeveria qendrore drejt bashkive.