Gazeta italiane Unione Sarda ka publikuar një artikull nga Max Solinas, ku përshkruhet historia e kriminalitetit të organizuar shqiptar.
Origjina në Shqipëri
Sipas këtij materiali, origjina lidhet me boshllëkun e pushtetit në fillim të viteve '90, pas rënies së regjimit komunist të Enver Hoxhës. Shqipëria kishte institucione të brishta dhe forca të rendit të papërgatitura.
Momenti vendimtar erdhi në vitin 1997, kur dështimi i skemave piramidale shkatërroi kursimet e qindra mijëra familjeve. Kjo çoi në revolta, plaçkitje të depove ushtarake dhe daljen jashtë kontrolli të miliona armëve. Në këtë kaos u formuan dhe forcuan grupe kriminale që zinin hapësirat e lëna bosh nga shteti.
Hyrja në Itali
Italia shërbeu si porta e parë. Mijëra shqiptarë kaluan Adriatikun, me anijen Vlora si simbol në portin e Barit. Brenda këtyre flukseve migratore u futën edhe rrjete kriminale. Afërsia gjeografike dhe rrugët detare të shkurtra e bënë Italinë platformë ideale.
Fillimisht, krimet përfshinin vjedhje, grabitje dhe shfrytëzim prostitucioni. Që në mesin e viteve '90, grupet shqiptare morën rol strategjik në trafikun e heroinës përgjatë rrugës ballkanike. Më vonë, kaluan në menaxhim të drejtpërdrejtë të kanabisit të kultivuar në Ballkan, hyrje në tregun e kokainës dhe bashkëpunim me organizata italiane në logjistikë dhe shpërndarje.
Struktura dhe veprimtaria
Ndryshe nga mafiet italiane tradicionale, kriminaliteti shqiptar nuk ka strukturë unike apo kupolë të centralizuar. Ai bazohet në klane familjare, të lidhura nga gjaku dhe territori. Forca e tyre qëndron në kompaktësinë e brendshme, lëvizjen e shpejtë mes vendeve dhe mbështetjen logjistike nga rrjetet në Itali dhe gjetkë në Europë.
Në vitet '90, karakterizohej nga dhuna e drejtpërdrejtë si larje hesapesh apo përplasje të armatosura. Sot, konsiderohet ndër më dinamikët në Europë, me kontroll të segmenteve të zinxhirit të kanabisit në Ballkan dhe negociata direkte me furnitorë nga Amerika Latine për kokainën.