Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) ka publikuar hulumtimin parlamentar “Ndërhyrjet e nevojshme para miratimit përfundimtar të Ligjit për Byronë”, me gjashtë propozime për amendamente në Projektligjin për Byronë Shtetërore për Verifikimin dhe Konfiskimin e Pasurisë së Pajustifikueshme. Hulumtuesi i lartë i IKD-së, Gzim Shala, tha se raporti është përgatitur për fazën ndërmjet dy leximeve në Kuvend, me formulime konkrete që deputetët mund t’i propozojnë. Sipas tij, synimi është që para miratimit përfundimtar të adresohen çështjet kushtetuese, ligjore dhe të sigurisë juridike.
Propozimi i parë lidhet me zgjedhjen e drejtorit të përgjithshëm dhe të anëtarëve të Komisionit Mbikëqyrës që zgjidhen nga Kuvendi. Projektligji parashikon zgjedhjen e tyre me shumicën e deputetëve të pranishëm që votojnë; IKD propozon që këto pozita të kërkojnë së paku 61 vota.
IKD kërkon gjithashtu krijimin e një Divizioni për Konfiskim Civil në Gjykatën e Apelit, krahas atij të parashikuar në Gjykatën Themelore në Prishtinë. Sipas raportit, specializimi gjyqësor duhet të jetë i pranishëm në të dyja shkallët.
Një tjetër amendament synon të zëvendësojë kriterin “në masë të madhe më e lartë” për zgjerimin e verifikimit pas përfundimit të funksionit publik me një prag të matshëm. Propozimi parashikon që verifikimi të mund të zgjerohet deri në pesë vjet pas përfundimit të funksionit, nëse diferenca mes vlerës së pasurisë së fituar dhe të hyrave të ligjshme gjatë së njëjtës periudhë tejkalon 25 mijë euro.
Për barrën e provës, IKD propozon që Gjykata të shqyrtojë propozimin, provat e Byrosë dhe kundërshtimin e palës, nëse paraqitet. Propozimi do të konfirmohej nëse Gjykata vlerëson se ka arsyetim, prova të mjaftueshme dhe bazë të besueshme për shqyrtim të mëtejshëm. Barra e provës do t’i kalonte palës vetëm pasi vendimi për konfirmim të merrte formë të prerë; ankesa kundër tij do të kishte efekt pezullues.
Raporti propozon kompensim kur procedura përfundon pa konfiskim dhe masat e zbatuara i kanë shkaktuar dëm palës. Rastet e përfshira janë kur nuk paraqitet propozim për konfiskim, kur ai refuzohet ose hidhet poshtë, apo kur procedura përfundon pa konfiskim të pasurisë, tërësisht ose pjesërisht. Dëmet e përmendura përfshijnë humbjen ose zvogëlimin e vlerës së pasurisë, pamundësinë për ta përdorur ose disponuar atë, fitimin e humbur, shpenzimet e arsyeshme dhe dëmin jomaterial kur plotësohen kushtet ligjore. Kërkesa do të paraqitej në Gjykatën kompetente brenda tre vjetësh.
Propozimi i gjashtë synon t’u njohë palëve të treta të drejtën për të kundërshtuar në Gjykatë vendimin për përfshirjen e tyre në procedurën e verifikimit. IKD vlerëson se kuadri ligjor duhet të jetë i qartë dhe të përmbajë garanci të mjaftueshme procedurale.