Republika e Kosovës po përballet me një rrezik të lartë të humbjes së fondeve të konsiderueshme nga Plani i Rritjes i Bashkimit Evropian, si pasojë e krizës politike dhe mungesës së institucioneve funksionale. Hulumtuesi i lartë në Institutin e Kosovës për Drejtësi (IKD), Naim Jakaj, ka paralajmëruar se pasojat e kësaj situate janë të rënda për procesin demokratik dhe zhvillimin ekonomik të vendit.
Sipas të dhënave, Kosova ka humbur tashmë mbi 50 milionë euro deri në fund të muajit qershor. Ndërkohë, ekziston rreziku që deri në fund të dhjetorit të mos përfitohen edhe 166 milionë euro të tjera. Këto mjete janë të lidhura drejtpërdrejt me përmbushjen e kritereve specifike, të cilat përfshijnë miratimin e projektligjeve, strategjive dhe funksionimin e plotë të organeve kushtetuese.
Jakaj thekson se rrënimi i kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë gjatë dy viteve të fundit e ka vënë Kosovën në një pozitë të pafavorshme krahasuar me vendet e tjera të rajonit. Për të përfituar mjetet e mbetura, institucionet do të duhet të ndërmarrin një angazhim të shtuar për të adresuar kërkesat e Brukselit. Në një kontekst më të gjerë, ndërsa Bashkimi Evropian po përgatitet për një valë të re zgjerimi, ekspertë si Daniel Serwer vlerësojnë se mosfunksionimi i institucioneve bazë pengon rrugën e vendit drejt anëtarësimit.
Komisionerja për Zgjerim, Marta Kos, ka deklaruar se viti 2026 mund të mbahet mend si një prej viteve më të suksesshme për zgjerimin e Unionit, ndërkohë që Kosova ende po merret me krizën e brendshme politike dhe formimin e institucioneve.
Përditësime
Institucionet e Kosovës kanë afat deri më 31 dhjetor për t'u formuar, në të kundërt vendi rrezikon humbjen e 166 milionë eurove nga Plani i Rritjes. Analiza e fundit tregon se për gjashtëmujorin e parë, Kosova ka përmbushur vetëm 7 nga 13 rekomandimet e kërkuara nga Bashkimi Evropian. Kuvendi ka miratuar marrëveshjen për Planin e Rritjes më 13 shkurt 2026, i cili parasheh përfitime prej mbi 880 milionë eurosh, të ndara në grante dhe 629 milionë euro kredi.
Kosova ka humbur tashmë mbi 50 milionë euro gjatë gjashtëmujorit të parë të vitit 2026, si pasojë e mosplotësimit të kritereve të përcaktuara nga Plani i Rritjes. Ministri i Financave, Hekuran Murati, sqaroi se struktura e këtij fondi përbëhet nga një e treta në formë granti dhe 629 milionë euro kredi. Kjo humbje pason një përfitim të mëparshëm prej 61 milionë eurosh të siguruara gjatë legjislaturës së vitit 2025.
Kuvendi i Kosovës do të mblidhet më 9 shtator 2026 për të vazhduar konstituimin. Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) konfirmoi se humbja e fondeve nga Bashkimi Evropian lidhet drejtpërdrejt me mungesën e një qeverie legjitime, përveç mosfunksionimit të Kuvendit.