Kryeministri i Kroacisë, Andrej Plenkoviq, dhe Komisionerja e Bashkimit Evropian për Zgjerim, Marta Kos, reaguan ndaj njoftimeve për nderimin e kriminelit të dënuar të luftës, Ratko Mlladiq, i cili ndërroi jetë në burgun e Hagës më 27 gusht.
Reagimet ndërkombëtare dhe paralajmërimet për Beogradin
Kryeministri Plenkoviq, gjatë qëndrimit në Gospiq, e cilësoi glorifikimin e figurës së Mlladiqit si një dështim të plotë politik dhe moral. Ai theksoi se dhënia e karakterit shtetëror ceremonisë së përcjelljes së një të dënuari për gjenocid dëshmon se autoritetet e Serbisë ende nuk kanë ndërmarrë hapa drejt vlerave evropiane. Sipas tij, ky qëndrim nuk është thjesht një pozicion i Kroacisë, por reflekton shqetësimin e gjerë të Bashkimit Evropian.
Në të njëjtën linjë, Marta Kos paralajmëroi në Forumin Strategjik të Bledit se glorifikimi i kriminelëve të luftës nuk ka vend në Bashkimin Evropian. Ajo theksoi se qeveria në Beograd duhet të jetë e vetëdijshme për atë që është në lojë dhe se situata do të shërbejë si bazë për vlerësimin e përparimit të Serbisë drejt integrimit.
Konteksti gjyqësor dhe historik
Këto reagime pasojnë deklaratën e ministrit të Drejtësisë së Serbisë, Nenad Vujiq, i cili kishte mbështetur të drejtën e Mlladiqit për nderime të plota ushtarake dhe shtetërore. Ratko Mlladiq, ish-komandant i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë së Republikës Sërpska, u dënua me burgim të përjetshëm nga Tribunali në Hagë për gjenocid, përndjekje dhe krime kundër njerëzimit. Nën urdhrat e tij, forcat ushtarake kryen vrasjen e rreth 8.700 boshnjakëve në Srebrenicë në korrik të vitit 1995, ngjarje e cila është cilësuar nga gjykatat ndërkombëtare si gjenocid.
Përditësime
Eurodeputeti austriak Helmut Brandstetter kërkoi zyrtarisht pezullimin e negociatave për anëtarësimin e Serbisë në Bashkimin Evropian. Ai kërkoi ndalimin e menjëhershëm të të gjitha fondeve evropiane dhe ndërprerjen e proceseve për integrimin e vendit në zonën Shengen si përgjigje ndaj glorifikimit të Ratko Mlladiqit. Në një qëndrim të ngjashëm, një kongresist amerikan e krahasoi nderimin e kriminelit të dënuar nga autoritetet serbe me përkujtimin e Adolf Hitlerit nga Gjermania.
Trupi i Ratko Mlladiqit ka mbërritur në Serbi. Presidenti Aleksandar Vuçiq konfirmoi se shteti do të sigurojë mbështetje logjistike dhe transportuese për ceremoninë e varrimit. Autoritetet e sigurisë, përfshirë BIA-n dhe MPB-në, kanë ndërmarrë masa të shtuara për shkak të parashikimeve se dhjetëra mijëra persona pritet të marrin pjesë në homazhe.
Autoritetet kanë konfirmuar se Ratko Mlladiq ka ndërruar jetë në Tribunalin e Hagës më 27 gusht. Në aeroplanin që transportoi trupin drejt Serbisë ndodheshin djali i tij, Darko Mlladiq, mbesa Anastasija Mlladiq, ministri Nenad Vujiq, si dhe dy bashkëluftëtarë të ish-komandantit. Procesi gjyqësor ndaj tij kishte zgjatur 530 ditë, gjatë të cilave u dëgjuan 592 dëshmitarë dhe u shqyrtuan 10.000 materiale provuese.
Autoritetet serbe konfirmuan agjendën zyrtare për varrimin e Ratko Mlladiqit. Ceremonia e varrimit është caktuar për të hënën, 7 shtator, në varrezat Topçider në Beograd. Më 5 shtator, trupi do të ekspozohet për homazhe në kishën e Shën Lukës në lagjen Skojevsko në Çukaricë, ndërsa në të njëjtën ditë do të mbahet një ceremoni përkujtimore në Shtëpinë e Ushtrisë në Beograd.
Qytetarët në autostradë kanë shpalosur pankarta mbështetëse për Ratko Mlladiqin, duke e cilësuar atë si 'hero serb'. Organizatorët njoftuan ndryshim në agjendën e varrimit: ceremonia mortore do të mbahet në kishën e Shën Lukës në lagjen Vidikovac, duke zëvendësuar lokacionin e raportuar më parë në lagjen Skojevsko. Varrimi do të realizohet në varrezat ku prehet edhe e bija e Mlladiqit, e cila ndërroi jetë në vitin 1994.
Trupi i Ratko Mlladiçit mbërriti në aeroportin 'Nikola Tesla' në Beograd në orën 17:50 më 3 shtator. Arkivoli i tij ishte i mbuluar me flamujt e Serbisë dhe të Republikës Srpska. Autoritetet e dërguan trupin në Akademinë Mjekësore Ushtarake (VMA) për autopsi. Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, konfirmoi se shteti do të ofrojë mbështetje logjistike dhe masa shtesë sigurie gjatë gjithë procesit mortor.
Ministri serb i Drejtësisë, Nenad Vujiq, shoqëroi personalisht trupin e Ratko Mlladiqit gjatë transportit nga Haga për në Beograd. Komisioni Evropian lëshoi një deklaratë zyrtare duke e cilësuar glorifikimin e kriminelit të dënuar si shkelje të vlerave evropiane, duke i kërkuar Serbisë të marrë përgjegjësinë për mbarëvajtjen e funeralit. Ndërkohë, Organizata e Veteranëve të UÇK-së dhe Këshilli Kombëtar Boshnjak dënuan ashpër nderimet shtetërore, duke i vlerësuar ato si kërcënim direkt për paqen dhe stabilitetin në rajon.