Trupi i pajetë i ish-komandantit të ushtrisë serbe të Bosnjës, Ratko Mlladiq, ka mbërritur në Beograd më 3 shtator 2026, i shoqëruar nga ministri i Drejtësisë së Serbisë, Nenad Vujiq. Varrimi i tij është planifikuar për datën 7 shtator 2026 në varrezat e Topçiderit. Kjo ngjarje është pasuar nga kritika të forta ndërkombëtare lidhur me nderimet shtetërore të ofruara ndaj një personi të dënuar për gjenocid dhe krime lufte nga Tribunali i Hagës.
Komisionerja e Bashkimit Evropian për Zgjerim, Marta Kos, njoftoi anulimin e vizitës së saj në Serbi, duke e vlerësuar glorifikimin e Mlladiqit si të papajtueshëm me vlerat evropiane. Në të njëjtën linjë, ministri irlandez për Çështje Evropiane, Thomas Byrne, deklaroi se pjesëmarrja e zyrtarëve të qeverisë në nderime të tilla është e papranueshme. Edhe ministri i Jashtëm i Belgjikës, Maxime Prévot, e cilësoi këtë akt si fyerje ndaj viktimave dhe shprehu shqetësimin se Serbia po largohet nga standardet e BE-së. Gjithashtu, Komisioneri për të Drejtat e Njeriut i Këshillit të Evropës, Michael O’Flaherty, e ka cilësuar këtë glorifikim si të paligjshëm.
Në një tryezë shkencore mbi Memorandumin e SANU-së, kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, u shpreh se kur një shoqëri nderon publikisht një të dënuar për gjenocid, bëhet e pamundur të flitet për pendesë apo distancim nga politika e kaluar. Ai kritikoi presidentin serb Aleksandar Vuçiq për përfshirjen e shtetit në ofrimin e mbështetjes logjistike për varrimin. Kurti theksoi se këto veprime dëshmojnë një qasje problematike ndaj trashëgimisë së luftërave në ish-Jugosllavi, duke e bërë procesin e pajtimit në rajon më të vështirë.
Përditësime
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, e lidhi glorifikimin e Ratko Mlladiqit me Memorandumin e SANU-së, duke e cilësuar si vazhdimësi të diskursit akademik serb. Gjatë një tryeze shkencore, Kurti citoi deklaratën e vitit 1995 të Aleksandar Vuçiqit mbi vrasjen e 100 myslimanëve për një serb, si dëshmi të ideologjisë mbështetëse. Ndërkaq, politikani serb Nenad Çanak vlerësoi se pranimi i trupit të Mlladiqit në Serbi shërben si provë juridike e agresionit serb në Bosnje, duke hapur mundësinë për padi për dëme lufte.
Trupi i Ratko Mlladiqit mbërriti në Beograd me një avion qeveritar. Gjatë transportit, arkivoli ishte i mbuluar me flamuj shtetërorë të Serbisë. Përfaqësues ushtarakë dhe shtetërorë pritën mbetjet mortore në aeroport, duke shënuar kështu një nivel të ri të institucionalizimit të nderimeve shtetërore.
Komisionerja e Bashkimit Evropian për Zgjerim, Marta Kos, njoftoi anulimin e vizitës së saj të planifikuar në Serbi. Vendimi erdhi si kundërpërgjigje ndaj nderimeve shtetërore të akorduara për të dënuarin për gjenocid, Ratko Mlladiq. Marta Kos deklaroi se glorifikimi i figurave të dënuara për krime lufte është i papajtueshëm me vlerat e BE-së dhe se procesi i integrimit evropian kërkon ballafaqim të sinqertë me të kaluarën. Ndërkohë, kryeministri Albin Kurti sqaroi se qëndrimet e tij mbi këtë çështje u artikuluan gjatë një tryeze shkencore të organizuar nga Instituti i Krimeve të Kryera Gjatë Luftës në Kosovë dhe Instituti i Historisë “Ali Hadri”.
Ceremonia e nderimit të Ratko Mlladiqit u mbajt zyrtarisht në Shtëpinë e Ushtrisë së Serbisë në Beograd. Në ngjarje morën pjesë Ministri i Drejtësisë, Nenad Vujiq, ish-kryeministri Nikola Shainoviq dhe zyrtarë të lartë nga Republika Srpska. Gjatë ceremonisë, folësit e cilësuan Mlladiqin si 'udhëheqës të madh' dhe 'oficer të ndershëm'. Avokati Çedomir Stojkoviq e denoncoi këtë organizim si një lojë të dyfishtë të presidentit Aleksandar Vuçiq ndaj partnerëve perëndimorë.