Platforma e organizatave të shoqërisë civile për luftën kundër korrupsionit i ka kërkuar Kuvendit të Republikës së Maqedonisë së Veriut që të ndalojë shqyrtimin e Projektligjit për zbatimin e projektit “Shkupi – Kryeqyteti Evropian i Kulturës 2028” me procedurë të shkurtuar. Ky projektligj, i dorëzuar nga një grup deputetësh, propozon themelimin e Fondacionit “Kryeqyteti Evropian i Kulturës – Shkupi 2028”, i cili do të përjashtohet nga detyrimi për të respektuar Ligjin për Prokurimet Publike.
Shqetësimet për transparencën dhe korrupsionin
Organizatat e shoqërisë civile paralajmërojnë se përjashtimi i këtij Fondacioni nga sistemet standarde të prokurimit krijon precedentë të rrezikshëm. Sipas tyre, projektligji nuk kufizohet vetëm në shërbime autoriale, por përfshin edhe pajisje, infrastrukturë dhe punë ndërtimore, ku konkurrenca është thelbësore. Gjithashtu, kritikohet fakti se kryetari i Qytetit të Shkupit gëzon kompetenca të gjera për emërimin e anëtarëve të Bordit Drejtues dhe Mbikëqyrës, pa u përcaktuar kritere të qarta ose procedura për përzgjedhje profesionale.
Komisioni Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit (KSHPK) ka mbështetur këtë qëndrim, duke nënvizuar se miratimi i ligjeve përmes procedurave të shkurtuara që anashkalojnë ligjet sistemike përbën rrezik të lartë për korrupsion. Sipas KSHPK-së, çdo projekt i tillë duhet të zbatojë parimet e transparencës, trajtimit të barabartë dhe konkurrencës së ndershme, pavarësisht nga rëndësia e projektit.
Kompetencat dhe mekanizmat e kontrollit
Aktualisht, projektligji parashikon që Këshilli i Qytetit të Shkupit ta themelojë Fondacionin me propozim të kryetarit të qytetit. Organizatat theksojnë se bordi i këtij institucioni do të ketë kompetenca të përqendruara, pasi do të miratojë planin e prokurimeve dhe njëkohësisht do të vendosë për ankesat, pa një mekanizëm të pavarur kontrolli. KSHPK bën thirrje që zgjidhjet ligjore të tilla duhet të kalojnë për shqyrtim paraprak nga perspektiva e rreziqeve të korrupsionit, duke garantuar se mbrojtja e interesit publik mbetet përparësi absolute gjatë shpenzimit të fondeve publike dhe atyre të Bashkimit Evropian.