Unioni për Liritë Civile në Europë (Liberties) ka publikuar raportin vjetor për vitin 2026, ku paralajmëron se qeveritë e pesë vendeve të Bashkimit Europian dobësojnë qëllimisht sundimin e ligjit. Këto vende janë Bullgaria, Kroacia, Hungaria, Italia dhe Sllovakia, ku preken fushat e drejtësisë, luftës kundër korrupsionit, lirisë së medias dhe mekanizmave të shoqërisë civile.
Në Sllovaki, qeveria populiste dhe pro-Moskë e Robert Fico-s ka përkeqësuar standardet demokratike në të gjitha fushat. Në Hungari, politika regresive e Viktor Orbán-it, pas 16 vitesh në pushtet, vazhdon të dëmtojë sundimin e ligjit. Situata është shqetësuese edhe në Bullgaria dhe Kroacia.
Vendet në rënie dhe stagnuese
Gjashtë vende të tjera, përfshirë Belgjika, Danimarka, Franca, Gjermania dhe Suedia, shfaqin dobësim të pjesshëm të sundimit të ligjit, pa një strategji të qartë politike. Vendet në gjendje stagnuese përfshijnë Republika Çeke, Estonia, Greqia, Irlanda, Lituania, Holanda, Rumania dhe Spanja.
Polonia po përpiqet të rivendosë elemente kyçe të sundimit të ligjit, por e pengojnë vetoja presidenciale. Vetëm Letonia vlerësohet si vend që vazhdueshëm përmirëson standardet.
Kritikat ndaj BE-së dhe shqetësimet kryesore
Raporti kritikon institucionet e BE-së për mungesë të zbatimit të qëndrueshëm të të drejtave themelore dhe për përdorimin e legjislacionit të përshpejtuar, që anashkalon kontrollet demokratike. Përkeqësimi më i madh ndodh në kontrollin dhe balancën demokratike, ku organizatat joqeveritare dhe shoqëria civile kanë më pak mundësi për të sfiduar qeveritë.
Sulmet ndaj gazetarëve janë rritur veçanërisht në Bullgaria, Kroacia, Italia, Holandë dhe Sllovakia.