OECD e përshkruan Shqipërinë si vendin me modelin më të centralizuar të administrimit të shërbimeve publike digjitale në Ballkanin Perëndimor. Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit (AKSHI) koordinon politikat e digjitalizimit dhe zhvillon e administron zgjidhje teknologjike që përdoren nga ministritë dhe agjencitë e tjera. Në fund të vitit 2025, rreth 95% e shërbimeve të administratës qendrore ofroheshin plotësisht online përmes e-Albania, nga paraqitja e aplikimit deri te marrja e dokumentit përfundimtar.
AKSHI, institucion në varësi të Kryeministrisë, merr pjesë në përcaktimin e qasjeve të përbashkëta për projektimin e shërbimeve elektronike. Ai ofron portalin kombëtar, formularët elektronikë, sistemet e administrimit të kërkesave dhe zgjidhjet teknike që përdorin institucionet. Si rrjedhojë, ministritë dhe agjencitë e administratës qendrore zakonisht mbështeten te infrastruktura e përbashkët, në vend që të ndërtojnë sisteme të veçanta për çdo shërbim.
Sipas OECD-së, ky organizim ka mundësuar zgjerimin e shpejtë të shërbimeve elektronike, standardizimin e procedurave dhe shmangien e fragmentimit. Megjithatë, përqendrimi i përgjegjësive e bën funksionimin e sistemit të varur nga kapacitetet e AKSHI-t për realizimin e projekteve, përcaktimin e përparësive dhe administrimin e rreziqeve. Raporti sjell si shembull shërbimet për përdoruesit ndërkufitarë: nëse nevojat e tyre nuk përfshihen në metodologjitë e projektimit, funksionalitetet përkatëse mund të mungojnë në shërbimet elektronike.
Digjitalizimi nuk është i njëtrajtshëm
Përparimi në administratën qendrore nuk është shtrirë në të gjithë sektorin publik. Shqipëria ka 61 pikë nga 100 në treguesin evropian DESI për disponueshmërinë e shërbimeve publike online. AKSHI mbulon kryesisht shërbimet e administratës qendrore, ndërsa bashkitë dhe institucionet e pavarura, përfshirë universitetet, zhvillojnë pjesërisht zgjidhjet e tyre elektronike. Sipas raportit, kjo kufizon përdorimin e procedurave të standardizuara dhe sistemeve të përbashkëta, si dhe krijon dallime në cilësinë dhe nivelin e digjitalizimit të shërbimeve.
Krahasimi rajonal
Në analizën krahasuese të vendeve të Ballkanit Perëndimor, OECD vëren se modelet më të centralizuara përgjithësisht shoqërohen me shërbime më të standardizuara dhe zbatim më të qëndrueshëm të projekteve. Modelet më të decentralizuara, si ai i Bosnjë-Hercegovinës, shfaqin më shpesh portale të fragmentuara, cilësi të pabarabartë dhe sisteme që nuk komunikojnë me njëri-tjetrin.
Megjithatë, OECD thekson se shkalla e centralizimit nuk e përcakton vetvetiu suksesin e digjitalizimit. Estonia, Finlanda dhe Spanja ndërthurin ofrimin e decentralizuar të shërbimeve me koordinimin e fortë qendror, infrastrukturën e përbashkët dhe kontrollin e cilësisë.