Ministria e Mjedisit ka nxjerrë për konsultim publik projektligjin "Për disa ndryshime në ligjin nr. 162/2014 'Për mbrojtjen e cilësisë së ajrit në mjedis', i ndryshuar". Ky projektligj njeh për herë të parë të drejtën e qytetarëve për të kërkuar kompensim nga shteti për dëme shëndetësore të shkaktuara nga ndotja e ajrit. Ndryshimet vijnë në kuadër të përafrimit me direktivat e Bashkimit Evropian dhe synojnë të plotësojnë boshllëqet e ligjit aktual në monitorim dhe zbatim masash.
E Drejta për Kompensim
Neni i ri 19/1 parashikon se çdo person i dëmtuar në shëndet nga shkelje serioze me dashje ose pakujdesi të autoriteteve mund të kërkojë dëmshpërblim, nëse vërtetohet lidhja e drejtpërdrejtë mes ndotjes dhe dëmit. Kërkesa paraqitet brenda 3 vitesh nga njohja e dëmit, me kufi maksimal 10 vitesh nga shkelja. Rregullat procedurale përcaktohen me vendim të Këshillit të Ministrave.
Gjendja Aktuale e Monitorimit
Monitorimi i cilësisë së ajrit është i përqendruar kryesisht në Tiranë, me stacione që masin PM10, PM2.5 dhe NO2 të lidhura me trafikun. Shqipëria ka rrjet prej 59 stacionesh urbanë, por vetëm 9 janë aktive. Ajri në Tiranë rezulton 12 herë më i ndotur se normat e OBSH, ndërsa në disa qytete të tjera arrin 10 herë tej normave.
Reforma të Parashikuara
Projektligji zgjeron listën e ndotësve, duke përfshirë grimcat ultrafine dhe karbonin e zi, si dhe fut modelimin e cilësisë së ajrit. Parashikohet ngritja e të paktën dy superstacioneve në zona urbane dhe rurale, raportim në kohë reale dhe sistem digjital të integruar nga Agjencia Kombëtare e Mjedisit. Gjithashtu, forcon detyrimet për plane cilësie ajri dhe pjesëmarrjen e publikut në vendimmarrje.