Ky artikull është përditësuar. Shiko përditësimet
Në mbrëmjen e së enjtes, kryeqyteti Teheran dhe qytetet kryesore të Iranit u përfshinë në protesta masive, ndoshta më të rrezikshmet për regjimin aktual që pas Revolucionit të vitit 1979.
Shkak u bë thirrja direkte e Reza Pahlavi, Princi i Kurorës në mërgim. Rreth orës 20:00, banorët e lagjeve të Teheranit filluan brohoritje nga dritaret dhe çatitë, duke u derdhur më pas në sheshe. Sloganet e dëgjuara përfshinin “Vdekje diktatorit!” dhe “Kjo është beteja e fundit! Pahlavi do të kthehet!”, të cilat jehonin në të gjithë vendin.
Reagimi i regjimit ishte i menjëhershëm me izolimin digjital. Grupi i monitorimit NetBlocks dhe firma CloudFlare konfirmuan ndërprerjen e qasjes në internet dhe linjat telefonike menjëherë pas fillimit të tubimeve. Në këtë terr informativ, përplasjet rezultuan brutale. Agjencia e Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut raporton një bilanc të paktën 41 të vrarë dhe mbi 2.270 të arrestuar.
Përplasjet ndodhën nga të dyja palët. Në qytetet Lordegan dhe Chenaran, raportohet se u sulmuan stacione policie, duke lënë të vrarë disa pjesëtarë të forcave të sigurisë dhe Gardës Revolucionare.
Këto protesta shënojnë testin e parë real të ndikimit të Reza Pahlavi. Thirrjet pro-Shahut, më parë të dënueshme me vdekje, tani mbështeten nga popullsia e prekur nga kolapsi ekonomik. Pas luftës 12-ditore me Izraelin në qershor, monedha rial këmbehet me 1.4 milionë për 1 dollar amerikan. Të enjten, tregjet dhe pazarët u mbyllën, duke treguar bashkimin e pakënaqësisë ekonomike me atë politike.
Nga Uashingtoni, vëmendja është e lartë. Në deklaratën e tij, Pahlavi paralajmëroi Gardën Revolucionare se “Presidenti Donald Trump po ju vëzhgon nga afër”. Vetë Trump ka paralajmëruar Teheranin kundër vrasjes së protestuesve paqësorë.
Përditësim
Protestat në Iran hyjnë në ditën e 12-të, duke filluar më 28 dhjetor dhe duke u përhapur në mbi 100 qytete në 31 provinca.
Numrat e përditësuar të viktimave tregojnë 45 protestues (përfshirë 8 fëmijë) sipas IHR, ndërsa HRANA raporton 34 protestues (5 fëmijë) plus 8 personel sigurie.
Mediat shtetërore fajësojnë agjentë amerikanë dhe izraelitë, duke raportuar djegie të makinave dhe viktima pa numra specifike.
Video të reja tregojnë protesta në Mashhad, Isfahan dhe Tabriz, me ndërtesa qeveritare në flakë, barrikada dhe rrëzim statujash.
Slogane të reja përfshijnë 'Rroftë Shahu' dhe 'Nuk kemi më frikë'; Ali, një protestues në Teheran, tha: 'Kjo është koha për ndryshim'. Mina, një grua në Isfahan, shtoi: 'Askush nuk na ndalon më'.
Reza Pahlavi deklaroi në X se falënderon Donald Trump dhe bën thirrje për udhëheqës evropianë të mbështesin lëvizjen; Trump u përgjigj: 'Mos i prekni protestuesit'.
Përditësim
Protestat në Iran kanë hyrë në ditën e 13-të, me mijëra demonstrues që vazhdojnë të mbushin rrugët kryesore. Këshilli i Lartë i Sigurisë Kombëtare miratoi një rezolutë për 'përgjigje shumë vendimtare' ndaj trazirave, sipas një deklarate zyrtare. Autoritetet iraniane akuzuan Izraelin dhe SHBA-në për drejtimin e protestave si një komplot të huaj. Ish-presidenti amerikan Donald Trump komentoi në rrjete sociale: 'protestat më të mëdha që kam parë ndonjëherë'. Analistët krahasojnë ngjarjet me rënien e Murit të Berlinit në 1989 dhe ditët e fundit të Shahut në 1979. Skenarë të mundshëm përfshijnë përshkallëzimin e represionit dhe rrezikun e konfrontimeve të dhunshme.
Përditësim
Iran Human Rights raporton se numri i të vrarëve në protestat në Iran ka arritur në 51 protestues, përfshirë 9 fëmijë, krahasuar me 45 më herët. Mbyllja e internetit ka vazhduar për 24 orë, me lidhje vetëm 1%, sipas NetBlocks.
- Reza Pahlavi, princ në mërgim, i bëri thirrje urgjente Donald Trump-it për ndërhyrje të menjëhershme, duke deklaruar: "Jini të gatshëm të ndërhyni" dhe duke thirrur mbështetësit për të dalë në rrugë brenda një ore.
- Ajatollah Ali Khamenei mbajti fjalim ku theksoi ruajtjen e rendit dhe kritikoi Trump-in, sipas Alsat-M.
- Trump deklaroi se nuk do të takohet me Pahlavi-në dhe kërcënoi se do të "godasë Iran-in shumë rëndë" nëse vriten protestues të tjerë, sipas Alsat-M.
- Autoritetet raportojnë vrasjen e prokurorit të Esfarayen-it dhe anëtarëve të forcave të sigurisë, sipas Alsat-M.
- Kompanitë ajrore anuluan fluturime të shumta drejt Iran-it, sipas Alsat-M.
Përditësim
Miliona iranianë kanë bashkuar forcat në protesta për të rrëzuar Republikën Islamike dhe për të larguar Liderin e Lartë Ayatollah Ali Khamenei, sipas raportimeve të fundit nga aktivistët. Protestat filluan si demonstrata të tregtarëve kundër inflacionit të lartë, devalvimit të monedhës dhe rritjes së çmimeve të ushqimeve bazë, si orizi dhe buka. Historiani Arash Azizi tha se 'qytetarët janë lodhur nga shtypja kulturore e regjimit dhe poshtërimi i përditshëm në një shoqëri urbane moderne'. Në një fjalim televiziv, Khamenei akuzoi 'mercenarët e huaj' se punojnë për ish-Presidentin amerikan Donald Trump për të destabilizuar vendin.
Përditësim
Donald Trump deklaroi se protestuesit po marrin kontrollin e disa qyteteve në Iran. Video të reja, të verifikuara nga BBC, tregojnë brohoritje kundër regjimit dhe në mbështetje të monarkisë Pahlavi në Teheran. Pamje të protestave po shpërndahen përmes rrjeteve satelitore, si Starlink, pavarësisht ndalimit zyrtar. Dëshmitari Sam, një iranian në Britaninë e Madhe, raporton mungesë komunikimi me familjen për tre ditë dhe frikë për shtypje të dhunshme. Media shtetërore iraniane i quan protestuesit 'terroristë të armatosur'.
Përditësim
Liderët e BE-së dënuan dhunën në Iran dhe kërkuan respektim të të drejtave të njeriut në një deklaratë të përbashkët të lëshuar nga Kryeministri britanik Keir Starmer, Kancelari gjerman Friedrich Merz dhe Presidenti francez Emmanuel Macron.
Reza Pahlavi thirri opozitën të ndajë informacion të brendshëm dhe të përgatitet për mbrojtje qytetare duke përdorur pajisje të disponueshme.
Dëshmitari Sam raportoi mungesë komunikimi me babanë e tij dhe gjyshen në gjendje kritike shëndetësore.
Ministri i Jashtëm iranian akuzoi SHBA dhe Izraelin se po shndërrojnë protestat paqësore në dhunë.
Amnesty International paralajmëroi se bllokimi i internetit fsheh shkelje të të drejtave të njeriut.
Mijëra qytetarë dolën në rrugë për kontraprotesta në disa qytete për të mbështetur qeverinë.
Ish-Presidenti amerikan Donald Trump specifikoi se ndërhyrja amerikane nuk do të përfshijë trupa tokësore.
Përditësim
Reza Pahlavi kërkoi grevë mbarëkombëtare në sektorët e transportit, naftës dhe energjisë. Ai nxiti mbajtjen e qendrave të qyteteve dhe përgatitjen për kthimin e tij në pushtet.
Një mjek anonim në Teheran raportoi 217 vdekje të protestuesve në gjashtë spitale, shumica nga plumbat dhe kryesisht të rinj. Një incident specifik ndodhi pranë një komisariati policie në veri të Teheranit, ku forcat e sigurisë qëlluan me mitraloz drejt turmës.
Inflacioni në Iran arriti mbi 42%. Monedha riali ra në 1.7 milionë për 1 dollar amerikan.
Sekretari i Shtetit Marco Rubio shprehu mbështetjen e SHBA-së për demonstruesit. Donald Trump paralajmëroi sulme ushtarake nëse autoritetet vrasin protestuesit.
Përditësim
Garda e Revolucionit Islamik ka kërcënuar protestuesit, duke e konsideruar ruajtjen e sigurisë si 'vijë e kuqe' dhe paralajmëruar shtypje të ashpër. Agjencia Tasnim raporton arrestimin e 100 protestuesve të armatosur në qytetin e Baharestanit, pranë Teheranit. Video të reja nga lagjja Saadat Abad në Teheran tregojnë zjarre, tërbim dhe slogane si 'Vdekje diktatorit!', duke përfshirë një xhami në flakë. Frekuentimi i xhamive ka rënë ndjeshëm, duke sinjalizuar një grevë të heshtur kundër Islamit zyrtar, e krahasuar me Revolucionin Francez dhe ndryshimet kulturore pas luftës me Izraelin.
Përditësim
HRANA raporton 50 vdekje protestuesish dhe 15 anëtarë të forcave të sigurisë, së bashku me rreth 2,300 arrestime – numra më të lartë se raportimet e mëparshme. Një mjek në veriperëndim të Iranit dëshmon se dhjetëra të plagosur kanë lëndime serioze, përfshirë të paktën 20 të tjerë të qëlluar me municion. Një ndërtesë bashkiake në Karaj u dogj pas sulmeve të protestuesve. Autoritetet planifikojnë një tubim të madh pro-qeveritar në Teheran për të dënuar protestat. Pamje nga funeralet e anëtarëve të forcave të sigurisë shfaqen në Shiraz, Qom dhe Hamedan.
Përditësim
Administrata Trump diskuton sulme ajrore të gjera ndaj objektivave ushtarake iraniane, sipas Wall Street Journal. Diskutimet mbeten paraprake, pa konsensus ose lëvizje ushtarake.
Në zhvillime të tjera:
- Shërbimi i inteligjencës së Gardës Revolucionare arreston një të huaj të dyshuar për spiunazh në favor të Izraelit.
- Presidentja e Komisionit Europian Ursula von der Leyen mbështet protestuesit iranianë, dënon shtypjen, kërkon lirimin e të arrestuarve dhe rikthimin e internetit.
- Pakicat etnike – kurdët, azerët dhe arabët – luajnë rol vendimtar në intensitetin e protestave.
Përditësim
Tehrani – Numri i të vrarëve në protestat e vazhdueshme në Iran ka arritur në 65, sipas raportimeve të reja nga aktivistët, duke tejkaluar shifrat e mëparshme prej 50 protestuesish dhe 15 anëtarësh të forcave të sigurisë.
Protestat kanë hyrë në ditën e 14-të, me përhapje më të gjerë në qytete të ndryshme, ndërsa slogane të reja si 'Vdekje Khamenei-t' dhe 'Jetë e gjatë Shahut' dëgjohen gjithnjë e më shpesh.
Regjimi ka kërcënuar protestuesit me vdekje si 'armiqtë e Zotit', duke vënë Gardinë Revolucionare në gatishmëri më të lartë se gjatë luftës me Izraelin në qershor 2025.
Ndërprerja e internetit ka zgjatur 48 orë, me mesazhe paralajmëruese nga policia.
Në Bruksel, Roberta Metsola, presidentja e Parlamentit Evropian, propozoi sanksione të reja ndaj Gardës Revolucionare.
Analistët e quajnë tani situatën si një 'revolucion' të mundshëm, ndërsa spitalet raportojnë kolaps total nga numri i lartë i të lënduarve.
Ish-president i SHBA-së, Donald Trump, deklaroi: 'Mos filloni të qëlloni... përndryshe do të fillojmë të qëllojmë edhe ne'.