Arsimi i lartë në Shqipëri përballet me sfida të mëdha, ndërsa Qeveria ka nisur një reformë të re në fillim të këtij viti. Dokumenti zyrtar i Ministrisë së Arsimit, i titulluar Universiteti 2030, synon të ndryshojë mënyrën e financimit të universiteteve, të rrisë cilësinë e kërkimit shkencor, të promovojë ndërkombëtarizimin dhe të rrisë fleksibilitetin e programeve studimore.
Ndërmjet viteve 2016-2024, numri i studentëve ka rënë me 13.5%, ndërsa në universitetet publike rënia arrin 25%, sipas të dhënave të INSTAT. Gjysma e stafit akademik punon me kohë të pjesshme dhe 49% e universiteteve dështojnë në fushën e kërkimit shkencor. Vetëm 66% e të diplomuarve të rinj punësohen, ndërsa 40% e tyre ushtrojnë profesione jashtë profilin e studimit të tyre.
Sfida kryesore
Rënia e numrit të studentëve dhe rritja e fondeve nuk ka shoqëruar me përmirësim të cilësisë. Hendeku midis nevojave të tregut të punës dhe programeve të studimit po zgjerohet. Universitetet shqiptare kanë vështirësi në zhvillimin e kërkimit bazë dhe aftësitë digjitale të stafit dhe studentëve mbeten të kufizuara.
Elementet e reformës
Reforma thekson lidhjen e arsimit të lartë me tregun e punës, duke orientuar universitetet të profilizojnë ofertën akademike sipas nevojave të ekonomisë kombëtare dhe rajonale. Fokus i ri vendoset te kërkimi shkencor dhe inovacioni si shtylla kryesore. Ndërkombëtarizimi kërkon që universitetet të integrohen në hapësirën akademike europiane.
Selami Xhepa, presidenti i Universitetit Europian të Tiranës, ka kërkuar lehtësimin e burokracisë në hartimin dhe miratimin e programeve studimore në kuadër të diskutimeve për reformën.