Dy ekipe të pavarura shkencore, një në Evropë dhe një në Kinë, kanë njoftuar krijimin e orëve të para bërthamore, një përparim kyç i publikuar në revistën shkencore Nature. Ky mekanizëm funksionon përmes ndryshimeve të energjisë brenda bërthamës së atomit, duke shmangur kështu varësinë nga elektronet, metodë që përdoret aktualisht te orët atomike.
Veçoritë teknike dhe përparësitë
Ndërkohë që orët atomike standarde janë tejet të sakta, ato mbeten të ndjeshme ndaj dridhjeve dhe ndryshimeve të temperaturës. Orët e reja bërthamore shfrytëzojnë izotopin torium-229, i cili është i ngulitur brenda kristaleve. Kjo strukturë ofron disa përparësi thelbësore:
- Rritje e stabilitetit dhe transportueshmërisë për shkak të mbrojtjes së bërthamës.
- Nevojë më e ulët për ftohje ekstreme, çka mundëson kompaktësinë e pajisjeve.
- Mundësi për përdorime në fushën e navigimit dhe komunikimit.
Zhvillimi i këtyre orëve u bë i mundur pas arritjeve teknologjike në vitin 2024, të cilat lejuan kontrollin e saktë të bërthamës së toriumit përmes lazerëve ultravjollcë. Megjithëse prototipet e hershme kanë një shkallë gabimi prej një sekonde për çdo disa milionë vjet, studiuesit vlerësojnë se kjo teknologji do të ndihmojë në studimin e fenomeneve të fizikës themelore, siç është lënda e errët apo ndryshimet në konstantet e natyrës.
Përditësime
Studiuesit kanë arritur të sinkronizojnë orët bërthamore duke përdorur sisteme të avancuara reagimi. Ndonëse këto inovacione, të konceptuara për herë të parë para më shumë se 20 vitesh, mbeten aktualisht më pak të sakta se orët atomike standarde, prototipet e sapo zhvilluara shënojnë hapin e parë teknik drejt kësaj teknologjie.