Qeveria shqiptare po ndërmerr hapat për krijimin e rezervave të sigurisë së naftës, përmes një projektligji i cili parashikon përfshirjen e operatorëve privatë në depozitimin e produkteve hidrokarbure për llogari të shtetit. Sipas nismës, krijimi i kësaj rezerve synon garantimin e furnizimit në raste emergjencash për shërbime jetike, si ambulancat ose mjetet e ushtrisë.
Sipas projektligjit, sistemi do të menaxhohet nga një Autoritet shtetëror në bashkëpunim me operatorët e licencuar. Përveç detyrimit për depozitimin fizik të karburantit, operatorët do të ngarkohen me një tarifë specifike, e cila do të shkojë në një fond për mbulimin e shpenzimeve të krijimit, mirëmbajtjes dhe monitorimit të rezervës. Pjesa tjetër e financimit pritet të mbulohet nga buxheti i shtetit, kredi dhe të ardhurat nga shitja e rezervave.
Shoqata e Hidrokarbureve ka kundërshtuar këtë model, duke e cilësuar tarifën si një "taksë të fshehtë" dhe antikushtetuese, pasi sipas tyre, ajo nuk kalon për miratim në Parlament, por vendoset përmes akteve nënligjore të ministrive të linjës. Bizneset argumentojnë se kjo pagesë nuk përbën një shërbim të ofruar nga shteti, por një detyrim publik që do të rëndojë mbi çmimin final të karburantit për konsumatorët.
Nga ana tjetër, raportet e vlerësimit të ndikimit të hartuara nga Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë gjatë fazës së konsultimit, kanë evidentuar se vendosja e kësaj tarife do të sjellë rritje të ngarkesës financiare në zinxhirin e tregtimit dhe do të ndikojë drejtpërdrejt në çmimin e shitjes. Operatorët ekonomikë sugjerojnë se, në vend të kësaj tarife, qeveria duhet të vlerësojë uljen e barrës fiskale, siç është akciza, për të ndihmuar në reduktimin e kostove për qytetarët.
Sipas burimeve, debati mbi krijimin e kësaj rezerve ka nisur që prej vitit 2019, ndërsa drafti aktual përputhet me nismën e konsultuar në tetor 2025. Shoqata thekson gjithashtu rrezikun e humbjeve financiare nëse çmimet e tregut bien pasi rezerva është blerë, duke e bërë modelin aktual të vështirë për t'u përballuar.
Përditësime
Projektligji për rezervat strategjike të naftës po shtohet me një tarifë të dytë për gjurmimin e karburanteve, përtej asaj të rezervës së sigurisë. Eksperti i ekonomisë Eduart Gjokutaj paralajmëron se kjo shtesë do të ushtrojë presion të drejtpërdrejtë mbi çmimet e konsumatorit final. Nga ana e saj, Shoqata e Hidrokarbureve sqaron se krijimi i këtij sistemi kërkon investime madhore në infrastrukturën e ruajtjes dhe përpunimit, duke vështirësuar më tej përballueshmërinë financiare për operatorët.
Qeveria shqiptare zyrtarizoi kornizën ligjore për krijimin e Autoritetit shtetëror për menaxhimin e rezervave të naftës. Projektligji, përmes Nenit 8, detyron operatorët privatë të depozitojnë fizikisht sasi karburanti për llogari të shtetit. Financimi i këtij sistemi do të sigurohet nga tarifa e rezervës, kreditë, buxheti i shtetit dhe shitja e rezervave. Dokumentet zyrtare të qeverisë pranojnë se aplikimi i tarifës së re do të reflektohet në rritjen e çmimit final për konsumatorët.
Autoriteti shtetëror për Rezervën e Sigurisë së Naftës do të operojë me procedurë të përshpejtuar, duke anashkaluar rregullat standarde të prokurimit publik për blerjen dhe shitjen e naftës. Sipas nenit 10 të projektligjit, shërbimet e depozitimit do të kontraktohen përmes procedurave të veçanta, duke shmangur tenderimin e hapur. Kjo strukturë e re synon krijimin e një rezerve strategjike që do të mbulojë 91 ditë të importeve neto, ose përkatësisht 61 ditë të konsumit kombëtar.