Nis Tetori Rozë, muaji i ndërgjegjësimit për kancerin e gjirit

Me datën 1 tetor, ka filluar Muaji i Ndërgjegjësimit për Kancerin e Gjirit, i njohur si "Tetori Rozë". Kjo fushatë vjetore, që synon diagnostikimin e hershëm dhe solidaritetin me pacientët, vjen këtë vit me shifra të reja të raportuara në Kosovë. Sipas Kryeministrit Albin Kurti, gjatë vitit 2025 janë regjistruar 601 raste të reja, ku 592 prej të prekurve janë gra dhe 9 janë burra. Ndryshe nga periudha deri në vitin 2022, kur shumica e rasteve diagnostikoheshin në fazat e avancuara të sëmundjes (faza e tretë ose e katërt), përmirësimi i pajisjeve diagnostikuese dhe fushatat sensibilizuese kanë bërë që në vitet 2023 dhe 2024 shumica e rasteve të kapen në fazën e parë ose të dytë.

Masat parandaluese dhe kontrollet

Mesazhi kryesor i fushatës për këtë vit, i përcjellë nga Instituti i Shëndetit Publik, mbetet: "Kontrolli është dashuri për veten. Zbuloje herët, vepro në kohë!". Specialistët këshillojnë vlerësimin e çdo ndryshimi të pazakontë, si:

• Ndryshime në formën ose madhësinë e gjirit.
• Shfaqja e masave të reja.
• Ndryshime në lëkurë apo thithkë.
• Sekrecione të pazakonta.

Sipas rekomandimeve mjekësore, depistimi ndryshon në varësi të moshës dhe nivelit individual të rrezikut. Gratë mund të nisin vetëkontrollin e rregullt dhe ekografitë që nga mosha 20 vjeç, ndërsa ato mbi 50 vjeç duhet të kryejnë rregullisht mamografinë. Faktorët e rrezikut përfshijnë moshën, obezitetin, aktivitetin fizik të kufizuar, konsumin e alkoolit dhe historinë familjare, e cila përbën 5–10% të rasteve.

Simbolika e fushatës

Shiriti ose fjongoja rozë mbetet simboli kryesor, duke përfaqësuar forcën dhe mbështetjen për gratë dhe burrat që po luftojnë me sëmundjen, për ata që e kanë fituar atë, si dhe për përkujtimin e jetëve të humbura. Gjatë gjithë muajit, në Tiranë, Prishtinë dhe mbarë botën do të zhvillohen aktivitete të shumta informuese për të nxitur kujdesin ndaj shëndetit dhe për të mbështetur progresin në diagnostikimin e hershëm.