Çmimet globale të produkteve ushqimore pritet të përballen me një rritje të ndjeshme gjatë këtij viti, e ndjekur nga një shtrenjtim shtesë prej 4.8% në vitin 2027. Analistët e Oxford Economics theksojnë se shtrenjtimi do të ndihet më së shumti te drithërat, frutat, perimet dhe produktet e qumështit, çka do të reflektohet në rritjen e kostove për produkte bazë si buka dhe makaronat.
Faktorët që ndikojnë në tregun global
Situata e krijuar është pasojë e ndërthurjes së disa faktorëve kritikë:
- Kushtet klimatike: Valët e të nxehtit dhe thatësirat e tejzgjatura në Evropë kanë dëmtuar rendimentet bujqësore. Organizata Coceral ka ulur parashikimin për korrjen e drithërave në Bashkimin Evropian dhe Mbretërinë e Bashkuar nga 295.5 milionë tonë në 286.6 milionë tonë.
- Konfliktet gjeopolitike: Lufta në Ukrainë dhe përshkallëzimi në Lindjen e Mesme kanë ndërprerë zinxhirët e furnizimit. Bllokada e Ngushticës së Hormuzit, si pasojë e luftës midis SHBA-së dhe Iranit, ka çuar në rritjen e çmimeve të naftës me 36% krahasuar me një vit më parë, ndërsa plehrat kimike pritet të shtrenjtohen me 22%.
- Presioni te gruri: Duke qenë se Rusia dhe Ukraina sigurojnë pak më pak se 30% të eksporteve globale të grurit, sulmet mbi portet dhe terminalet kërcënojnë kapacitetin vjetor të eksportit prej 86 milionë tonësh.
Sipas ekonomistit të lartë Tomas Dvorak, çmimi i grurit pritet të jetë 36% më i lartë në tremujorin e tretë të vitit 2026 krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Ndërsa impakti te ushqimet e freskëta parashikohet të shfaqet në raftet e dyqaneve brenda 2 deri në 3 muajve, çmimet për ushqimet e përpunuara pritet të arrijnë kulmin midis shkurtit dhe majit të vitit 2027.