Çmimet globale të produkteve ushqimore pritet të përballen me një rritje të ndjeshme gjatë këtij viti, e ndjekur nga një shtrenjtim shtesë prej 4.8% në vitin 2027. Analistët e Oxford Economics theksojnë se shtrenjtimi do të ndihet më së shumti te drithërat, frutat, perimet dhe produktet e qumështit, çka do të reflektohet në rritjen e kostove për produkte bazë si buka dhe makaronat.
Faktorët që ndikojnë në tregun global
Situata e krijuar është pasojë e ndërthurjes së disa faktorëve kritikë:
- Kushtet klimatike: Valët e të nxehtit dhe thatësirat e tejzgjatura në Evropë kanë dëmtuar rendimentet bujqësore. Organizata Coceral ka ulur parashikimin për korrjen e drithërave në Bashkimin Evropian dhe Mbretërinë e Bashkuar nga 295.5 milionë tonë në 286.6 milionë tonë.
- Konfliktet gjeopolitike: Lufta në Ukrainë dhe përshkallëzimi në Lindjen e Mesme kanë ndërprerë zinxhirët e furnizimit. Bllokada e Ngushticës së Hormuzit, si pasojë e luftës midis SHBA-së dhe Iranit, ka çuar në rritjen e çmimeve të naftës me 36% krahasuar me një vit më parë, ndërsa plehrat kimike pritet të shtrenjtohen me 22%.
- Presioni te gruri: Duke qenë se Rusia dhe Ukraina sigurojnë pak më pak se 30% të eksporteve globale të grurit, sulmet mbi portet dhe terminalet kërcënojnë kapacitetin vjetor të eksportit prej 86 milionë tonësh.
Sipas ekonomistit të lartë Tomas Dvorak, çmimi i grurit pritet të jetë 36% më i lartë në tremujorin e tretë të vitit 2026 krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Ndërsa impakti te ushqimet e freskëta parashikohet të shfaqet në raftet e dyqaneve brenda 2 deri në 3 muajve, çmimet për ushqimet e përpunuara pritet të arrijnë kulmin midis shkurtit dhe majit të vitit 2027.
Përditësime
Parashikimet për inflacionin ushqimor janë rishikuar në rritje, duke arritur në 11.8% për vitin 2026. Analistët vlerësojnë se ndikimi më i fortë do të reflektohet te produktet e qumështit, frutat dhe perimet. Presioni mbi furnizimet globale përforcohet nga fakti se Rusia dhe Ukraina sigurojnë aktualisht më shumë se 10% të eksporteve botërore të misrit.
Grupi tregtar Coceral uli parashikimin për korrjen e drithërave në BE dhe Britani të Madhe në 286.6 milionë tonë, nga 295.5 milionë tonë të vlerësuara më parë. Ekspertët ia atribuojnë këtë rënie nxehtësisë ekstreme dhe thatësirës së zgjatur në rajon. Rritja e çmimeve të lëndës së parë do të reflektohet drejtpërdrejt te çmimi i bukës dhe makaronave për konsumatorët.