Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit ka nxjerrë për konsultim publik një projektligj me shtesa dhe ndryshime në ligjin “Për trashëgiminë kulturore dhe muzetë”. Propozimet parashikojnë rregulla të reja për administrimin, mirëmbajtjen dhe restaurimin e muzeve, monumenteve dhe pasurive të tjera kulturore, si dhe mundësi financimi për pasuri që nuk janë në pronësi publike.
Sipas projektligjit, pronarët dhe administruesit e pasurive jopublike mund të përfitojnë grante, bashkëfinancim ose kontribute në natyrë. Financimi mund të mbulojë dokumentimin e monumenteve, studimet, hartimin e projekteve, punimet restauruese, mbikëqyrjen dhe certifikimin e ndërhyrjeve. Shqiptarja.com dhe Report TV thonë se mbështetja do të jepet brenda fondeve buxhetore të miratuara. Gazeta Express vëren se kushtet konkrete të përfitimit do të përcaktohen nga kuadri ligjor dhe rregullat përkatëse të zbatimit.
Vlerësimi i ndikimit dhe ndërhyrjet
Projektligji përfshin Vlerësimin e Ndikimit në Trashëgimi (VNT), i cili synon të analizojë ndikimin e planeve, programeve, projekteve dhe ndërhyrjeve mbi pasuritë kulturore dhe vlerat e mbrojtura. Shqiptarja.com dhe Report TV përmendin se vlerësimi parashikohet për projekte që mund të prekin monumentet, zonat historike dhe pasuritë e UNESCO-s.
Propozimet synojnë gjithashtu të përmirësojnë procedurat për identifikimin, verifikimin, shpalljen dhe regjistrimin e pasurive kulturore, duke përcaktuar më qartë përgjegjësitë institucionale dhe afatet. Për pasuritë e paluajtshme parashikohen procedura për mirëmbajtjen e zakonshme, masat urgjente, ndërhyrjet ruajtëse, restaurimin, ndryshimin e destinacionit dhe përshtatjen funksionale. Sipas relacionit shoqërues, ndërhyrjet duhet të mundësojnë përfshirjen e pasurive kulturore në procese zhvillimi, duke ruajtur autenticitetin, integritetin dhe vlerat e tyre.
Muzetë, të ardhurat dhe lëvizja e objekteve
Projektligji parashikon ndryshime në administrimin e muzeve dhe koleksioneve, përfshirë përafrimin e përkufizimit të muzeut me standardet e Këshillit Ndërkombëtar të Muzeve (ICOM). Ora News dhe ATSH theksojnë se Drejtorive Rajonale të Trashëgimisë Kulturore u parashikohen funksione teknike dhe administrative për ruajtjen, mbrojtjen dhe administrimin e trashëgimisë kulturore materiale në territoret përkatëse.
Sipas Shqiptarja.com dhe Report TV, projektligji propozon që 90 për qind e të ardhurave nga shërbimet dhe përdorimi i pasurive kulturore të administrohen nga ministria përgjegjëse, ndërsa 10 për qind të trajtohen sipas legjislacionit buxhetor. Një pjesë e fondit të administruar nga ministria do të përdoret për mirëmbajtjen, sigurinë dhe shërbimet për publikun; pjesa tjetër do të kalojë në Fondin Kombëtar të Trashëgimisë Kulturore.
Propozimet përfshijnë edhe rregulla për importin, eksportin, qarkullimin dhe kthimin e pasurive kulturore të larguara në mënyrë të paligjshme. Shqiptarja.com dhe Report TV përmendin krijimin e një zyre të posaçme për import-eksportin, në bashkëpunim me doganat dhe Policinë e Shtetit. Sipas këtyre dy mediave, konsultimi publik përfundon më 3 dhjetor.