Rezultatet e PISA 2025: Shqipëria shënon rritje, Kosova mbetet nën mesatare

Shqipëria ka siguruar vendin e parë në rajonin e Ballkanit Perëndimor për performancën në testimin PISA 2025, me një rezultat prej 433 pikësh në matematikë, 435 në shkencë dhe 408 në lexim. Në Kosovë, të dhënat pasqyrojnë krizë arsimore: 85% e nxënësve dështojnë të arrijnë nivelin bazë në matematikë, 84% në lexim dhe 79% në shkencë. Organizata ETEA publikoi ekzemplarë të pyetjeve të testit për të ilustruar shtrirjen e analfabetizmit funksional, duke shkaktuar reagime të ashpra nga opozita dhe analistët politikë në Prishtinë, të cilët kërkojnë përgjegjësi institucionale.

Analiza e ekspertit Ismet Potera evidenton dështimin sistematik dhe neglizhencën institucionale ndaj standardeve të PISA ndër vite. Të dhënat e reja konfirmojnë se rënia globale në matematikë dhe lexim ka ardhur si pasojë e drejtpërdrejtë e mbylljes së shkollave gjatë pandemisë COVID-19, ndërsa ndikimi i inteligjencës artificiale mbetet një sfidë e re për performancën. Në Shqipëri, 61% e nxënësve arrijnë nivelin bazë në shkencë, me një përmirësim të theksuar prej 65 pikësh në matematikë. Në Kosovë, hendeku gjinor është thelluar, ku vajzat shënojnë 36 pikë epërsi ndaj djemve në testin e leximit.

Shqipëria ka shënuar rritje të ndjeshme në testimin PISA 2025, duke avancuar me 65 pikë në matematikë, 59 në shkencë dhe 50 në lexim. Sipas të dhënave të OECD, Shqipëria tashmë regjistron mesatarisht 435 pikë në shkencë, 408 në lexim dhe 433 në matematikë, duke u renditur e para në rajonin e Ballkanit Perëndimor për këtë të fundit. Në anën tjetër, Maqedonia e Veriut përballet me rezultate shqetësuese, ku vetëm 32% e nxënësve kalojnë nivelin bazë në matematikë, 26% në lexim dhe 36% në shkencë. Ky regres në Maqedoninë e Veriut lidhet edhe me vijueshmërinë, pasi 35% e nxënësve raportuan mungesa dy javë para testimit dhe 33% pranuan se pajisjet digjitale i shpërqendrojnë gjatë mësimit. Rrahman Jasharaj nga SBASHK bëri thirrje për një strategji kombëtare dhe përmirësim të kushteve të punës për të adresuar dështimet në arsim.

Oda Ekonomike e Kosovës (OEK) e cilësoi rezultatin e PISA 2025 si një sinjal alarmi për ekonominë dhe tregun e punës. Në Shqipëri, të dhënat tregojnë se 38.5% e nxënësve kanë performancë të ulët në shkencë, duke tejkaluar ndjeshëm mesataren e OECD prej 25.7%. Megjithatë, raporti specifikon një rezervë metodologjike për Shqipërinë, pasi shkollat me më pak se 21 nxënës u përjashtuan nga kampioni. Ndërkohë, deputetja Blerta Deliu-Kodra akuzoi qeverinë për dështim në sektorin e arsimit pas gjashtë viteve në pushtet.

Të dhënat e reja nga OECD zbulojnë pasiguri të mëdha mbi vlefshmërinë e rezultateve të Shqipërisë, pas përjashtimit të shkollave rurale nga kampionimi, çka ka fryrë artificialisht mesataret. Në Gjermani, performanca e nxënësve në PISA 2025 shënoi nivelin më të ulët historik në lexim, matematikë dhe shkencë. Në Kosovë, ekspertja Bardha Qirezi raportoi se vetëm 20% e nxënësve vijojnë rregullisht mësimin, duke kërkuar një sistem të ri të monitorimit të mungesave. Për më tepër, situata socio-emocionale mbetet shqetësuese në Kosovë, ku 24% e nxënësve përballen me bullizëm ose ngacmime kibernetike, ndërsa 21% e tyre e shohin shkollën si humbje kohe.

Shqipëria regjistroi përmirësim të ndjeshëm në rezultatet e PISA 2025, duke shënuar rritje me 65 pikë në matematikë, 59 në shkencë dhe 50 në lexim krahasuar me vitin 2022. Ministrja e Turizmit dhe Mjedisit, Mirela Kumbaro, shpalli planin për instalimin e 1 mijë laboratorëve inteligjentë në shkollat e vendit. Ndërkohë, Maqedonia e Veriut shënoi rezultate nën mesataren e OECD, me 369 pikë në matematikë, 342 në lexim dhe 378 në shkencë. Në Kosovë, deputetët Besa Ismaili-Ahmeti dhe Ardian Gjini kritikuan ashpër menaxhimin e sistemit arsimor, ndërsa Aleanca Kosovare e Bizneseve (AKB) propozoi krijimin e një sistemi të ri me autonomi financiare për shkollat.

Rezultatet e plota të PISA 2025 konfirmojnë performancën e Shqipërisë, e cila kryeson rajonin në shkencë me 435 pikë, duke lënë pas Serbinë, Greqinë dhe Malin e Zi. Shqipëria regjistroi gjithashtu 433 pikë në matematikë dhe 408 në lexim. Në anën tjetër, analizat e organizatës ETEA për Kosovën evidentojnë një krizë të thellë arsimore: 85% e nxënësve dështuan në matematikë, 84% në lexim dhe 79% në shkencë. Raporti thekson paaftësinë e nxënësve për të zgjidhur detyra bazike, siç janë problemet mbi llogaritjen e distancave.

OECD publikoi modelet e reja të pyetjeve për PISA 2025, duke u fokusuar në burimet e energjisë, biodiversitetin dhe avullimin e ujit. Analiza e organizatës ETEA zbuloi se nxënësit kosovarë hasin vështirësi në detyra logjike bazike, si kuptimi i teksteve narrative dhe krahasimi i fenomeneve fizike. Në Shqipëri, statistikat tregojnë se vetëm 61% e nxënësve arrijnë nivelin bazë në shkencë, 55% në matematikë dhe 50% në lexim. Gjithashtu, të dhënat nxjerrin në pah një ndryshim gjinor në Shqipëri, ku djemtë performojnë më mirë në matematikë me 435 pikë, krahasuar me 431 pikë për vajzat.

Rezultatet përfundimtare të PISA 2025 pozicionojnë Kosovën në vendin e tetë nga fundi, ndërsa në testim morën pjesë 6,632 nxënës nga 213 shkolla. Analiza e rezultateve tregon një performancë më të lartë të vajzave ndaj djemve, me diferenca prej 36 pikësh në lexim dhe 19 pikësh në shkencë. Lidhur me këto gjetje, eksperti i arsimit Dukagjin Pupovci bëri thirrje për reforma afatgjata dhe parandalimin e harresës së rezultateve. Në anën tjetër, deputeti Enver Haliti adresoi përgjegjësinë te komunat, duke shkarkuar Ministrinë e Arsimit. Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, vlerësoi progresin e vendit të tij, duke theksuar se Shqipëria ka kaluar disa shtete anëtare të Bashkimit Evropian në renditje.

Ministrja e Arsimit, Mirela Kumbaro, prezantoi në Bratislavë rezultatet e Shqipërisë në PISA 2025, të cilat shënuan rritje domethënëse: +65 pikë në matematikë, +59 në shkencë dhe +50 në lexim krahasuar me vitin 2022. Ndërkohë, debati për performancën e Kosovës është intensifikuar. Gazetari Gëzim Mekuli kritikoi ashpër ngecjen, duke e krahasuar me vendet në konflikt, ndërsa deputeti Enver Haliti kërkoi shqyrtimin e përgjegjësisë së komunave. Hatixhe Zeka nga OJQ Toka i cilësoi rezultatet alarmuese dhe theksoi nevojën për plane veprimi afatgjata.

Debati për arsimin në rajon është thelluar përmes qëndrimeve të autoriteteve mbi performancën në PISA 2025. - Kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, akuzoi qeverinë qendrore për dështim të politikave, duke theksuar instalimin e 180 tabelave digjitale dhe zgjerimin e mësimit gjithëditor në 16 shkolla si model suksesi lokal. - Ministrja e Arsimit dhe Shkencës e Maqedonisë së Veriut, Vesna Janevska, deklaroi se rezultatet aktuale pasqyrojnë reformat e kaluara, duke paralajmëruar se efektet e politikave të qeverisë së saj do të jenë të dukshme pas 9-10 vitesh. - Ministrja e Arsimit dhe Sportit e Shqipërisë, Mirela Kumbaro, konfirmoi se përmirësimi i rezultateve të vendit lidhet me investimet në infrastrukturë dhe trajnimet intensive të mësimdhënësve, ndërsa prezantoi udhëzimin e ri për përdorimin etik të inteligjencës artificiale në shkolla.

Organizata për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim (OECD) klasifikoi Shqipërinë në kategorinë 'raportim i kufizuar' për testimin e PISA 2025. Vendimi erdhi pasi vetëm 76% e shkollave të përzgjedhura morën pjesë, duke mos përmbushur standardin minimal prej 85%. OECD paralajmëroi se përjashtimi i shkollave rurale dhe të vogla mund të ketë fryrë mesataren e rezultateve të raportuara. Partia Demokratike (PD) kundërshtoi shifrat zyrtare, duke pretenduar se performanca reale e nxënësve në shkencë është 428 pikë.

Të dhënat e detajuara për testimin PISA 2025 tregojnë se Shqipëria arriti 434.5 pikë në shkencë, 433 pikë në matematikë dhe 408 pikë në lexim. Statistikat konfirmojnë mungesën e nxënësve shqiptarë në nivelin 5 të performancës për leximin, që përfaqëson grupin më të aftë. Pavarësisht sfidave, OECD e renditi Shqipërinë të parën në rajon, baras me Serbinë, për shkathtësinë në zgjidhjen e problemeve përmes kompjuterit. Autoritetet sqaruan se nga kampionimi i testimit u përjashtuan shkollat me më pak se 21 nxënës.

Shqipëria shënoi një progres të ndjeshëm në rezultatet e testimit PISA 2025 krahasuar me vitin 2022. Performanca u përmirësua me 65 pikë në matematikë, 59 pikë në shkencë dhe 50 pikë në lexim. Të dhënat konfirmojnë se 61% e nxënësve arritën nivelin minimal në shkencë, ndërsa 55% e tyre në matematikë. Përveç arritjeve akademike, nxënësit shfaqën nivele të larta të kuriozitetit dhe këmbënguljes. Ministrja e Arsimit, Ogerta Manastirliu, njoftoi se reforma kurrikulare do të vijojë deri në vitin 2029 për të konsoliduar këto rezultate.