Sot në Beograd po mbahet ceremonia e varrimit të ish-komandantit të Ushtrisë së Republikës Sërpska, Ratko Mlladiq, i cili ndërroi jetë më 27 gusht në Hagë, ndërsa vuante dënimin me burgim të përjetshëm për krime lufte dhe gjenocid. Arkivoli është ekspozuar në Kishën e Shën Lukës, ku dhjetëra autobusë kanë transportuar pjesëmarrës nga Serbia, Bosnje dhe Hercegovina dhe Mali i Zi. Ceremoninë pritet ta udhëheqë kreu i Kishës Ortodokse Serbe, Porfirije.
Në homazhe janë parë zyrtarë të Republikës Sërpska, përfshirë ministrin Radan Ostojiq dhe anëtarin e Senatit, Aleksandër Vulin. Presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiq, nuk pritet të marrë pjesë për shkak të vizitës së presidentit të Uzbekistanit, Shavkat Mirziyoyev, ndërsa deklaroi se është angazhuar për një zhvillim dinjitoz të ceremonisë.
Reagimet ndërkombëtare kanë qenë të ashpra. Senatorët amerikanë Jeanne Shaheen, Chuck Grassley dhe Keith Self lëshuan një deklaratë të përbashkët duke e cilësuar Mlladiqin si arkitekt të gjenocidit në Srebrenicë, ku u vranë mbi 8.000 persona. Ata theksuan se ky rast shërben si test për rrugën e Serbisë dhe Republikës Sërpska drejt integrimeve euroatlantike. Për më tepër, komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, anuloi vizitën e saj në Serbi, duke e konsideruar glorifikimin e një të dënuari për gjenocid si të papajtueshëm me vlerat e Bashkimit Evropian.
Përditësime
Patriarku Porfirije udhëhoqi ceremoninë mortore, duke lavdëruar figurën e Ratko Mlladiqit përpara mijëra qytetarëve të mbledhur. Arkivoli u transportua me një aeroplan qeveritar dhe u mbajt nga ushtarë të uniformuar, ndërsa një orkestër ushtarake mori pjesë aktive në nderimet zyrtare në varrezat e Topçiderit. Pjesëmarrësit në homazhe mbanin simbole dhe bluza me portretin e ish-komandantit të dënuar për gjenocid.
Ministri i Jashtëm i Kroacisë, Gordan Gërliq Radman, dënoi zyrtarisht glorifikimin e Mlladiqit dhe kërkoi masa ndëshkuese ndaj Serbisë. Ceremonia u mbajt para Kishës së Shën Lukës në Vidikovac, ku u kryen të shtëna nderi. Në ngjarje morën pjesë figura të larta politike, përfshirë Millorad Dodik dhe Zheljka Cvijanoviq. Mekanizmi Rezidual Ndërkombëtar dorëzoi mbetjet mortore më 3 shtator para zhvillimit të kësaj ceremonie.
Ministri i Jashtëm i Bosnje-Hercegovinës, Elmedin Konakoviq, njoftoi tërheqjen e personelit diplomatik nga Serbia si pasojë e përshkallëzimit të tensioneve. Shërbimet konsullore të Bosnjës në Serbi do të transferohen përkohësisht në Zagreb dhe Podgoricë. Vendimi pason shfaqjen e një pankarte provokuese me mbishkrimin 'Drejt Potoçarit' gjatë ndeshjes midis Crvena Zvezda dhe Partizan. Ndërkohë, presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, po shqyrton anulimin e vizitës së planifikuar në Serbi gjatë turit të saj në Ballkanin Perëndimor në tetor.
Komisioni Evropian konfirmoi se itinerari i vizitës së kryetares Ursula von der Leyen në Ballkanin Perëndimor për muajin tetor mbetet ende në proces hartimi. Zyrtarët e Brukselit pranuan se ndalesa në Serbi mbetet e pasigurt dhe përjashtimi i saj nga axhenda është një mundësi reale. Përveç tensioneve pas varrimit të Ratko Mlladiqit, vendimmarrësit evropianë po vlerësojnë si faktorë pengues edhe zgjedhjet e mundshme të parakohshme në Serbi, si dhe raportimet për përdorimin e programeve të spiunazhit kundër opozitës vendase.
Ministria e Jashtme e Bosnje-Hercegovinës njoftoi tërheqjen e personelit nga ambasada në Beograd dhe transferimin e shërbimeve konsullore në Zagreb, Podgoricë dhe Novi Pazar. Autoritetet në Sarajevë kanë pezulluar gjithashtu takimet dypalëshe me Serbinë, duke reduktuar komunikimin në nivelin minimal. Ministri i Jashtëm i Kosovës, Glauk Konjufca, dënoi zyrtarisht nderimet ushtarake për Ratko Mlladiqin, duke i cilësuar ato si glorifikim institucional të një krimineli lufte.
Qeveria e Serbisë ka vënë në dispozicion avionin zyrtar për transportin e arkivolit të Ratko Mlladiqit nga Haga në Beograd, ndërsa në ceremoni mori pjesë edhe ministri i Drejtësisë, Nenad Vujiq. Zhvillimet u pasuan nga provokime gjatë ndeshjeve sportive, ku tifozët e Crvena Zvezdës shpalosën pankarta dhe portrete në glorifikim të ish-gjeneralit. Ish-ministri i Jashtëm shqiptar, Ditmir Bushati, e cilësoi këtë ceremoni si një skenar të sinkronizuar shtetëror, duke kritikuar njëkohësisht qasjen tolerante të Bashkimit Evropian ndaj Beogradit.
Kryetarja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe kryetari i Këshillit Evropian, Antonio Costa, dënuan ashpër organizimin e varrimit me nderime shtetërore për Ratko Mlladiqin. Krerët e BE-së theksuan përmes një deklarate të përbashkët se ky veprim është në kundërshtim të drejtpërdrejtë me rrugën e Serbisë drejt integrimit evropian. Zëdhënësja e KE-së, Paula Pinho, ndryshoi qëndrimin e saj fillestar, duke reflektuar pas reagimeve negative dhe konfirmuar se nderimet shtetërore janë një provokim ndaj vlerave demokratike të unionit.
Ministri i Jashtëm i Bosnje-Hercegovinës, Elmedin Konakoviq, konfirmoi zyrtarisht tërheqjen e personelit diplomatik nga Ambasada në Beograd si shenjë proteste ndaj zhvillimeve të fundit. Në ceremoninë e varrimit të Ratko Mlladiqit morën pjesë ambasadori i Rusisë në Serbi, Aleksandar Bocan-Harçenko, dhe Danillo Vuçiq, djali i presidentit serb. Përveç përfaqësuesve zyrtarë, në ceremoni u shfaqën organizata të djathta dhe veteranë, ndër të cilët u identifikuan individë të dënuar më parë për krime lufte.
Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, e cilësoi nderimin e Ratko Mlladiqit si 'adhurim shtetëror të gjenocidit'. Qeveria e Kosovës denoncoi ndërthurjen e kishës me ushtrinë, duke e përshkruar Serbinë si një 'teokraci militariste'. Zhvillimet e fundit konfirmojnë përfshirjen e drejtpërdrejtë të shtetit serb në ceremoni përmes përdorimit të aeroplanit qeveritar, angazhimit të orkestrës dhe pjesëmarrjes së ushtrisë. Shërbimi fetar i udhëhequr nga Patriarku Porfirije është identifikuar gjithashtu si një komponent kyç i këtij glorifikimi institucional.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, po shqyrton anulimin e vizitës së saj në Serbi në kuadër të turit rajonal, pas presioneve në rritje nga Parlamenti Evropian. Vendimi vjen si pasojë e ceremonisë së varrimit të Ratko Mlladiqit, gjatë së cilës të pranishmit brohoritën emrin e tij dhe kryen rituale fetare specifike, shoqëruar me të shtëna nderi. Në një zhvillim të ndarë, kongresistët amerikanë Greg Murphy dhe Marc Veasey vizituan Potoçarin për të nderuar viktimat e gjenocidit në Srebrenicë, duke dërguar një mesazh të qartë kundër glorifikimit të figurës së Mlladiqit.