Emigracioni shqiptar ka evoluar në fenomenin emigracion 2.0, ku familjet zhvendosen të plota në vende si Itali, Gjermani apo Francë. Fëmijët e këtij brezi flasin dy gjuhë, përfshihen në kultura të ndryshme dhe kalojnë verën në Shqipëri, duke u rritur mes dy identiteteve dhe dy realiteteve.
Në fillim të viteve 2000, emigracioni lidhej me ndarje familjare: prindërit largoheshin për punë kryesisht në Greqi, Itali apo Gjermani, duke lënë fëmijët në Shqipëri me nënat ose gjyshërit. Kujtimet përfshijnë valixhe, lot, telefonata të rralla nga kabinat publike dhe dhurata si zëvendësim për mungesën emocionale. Emigracioni shihej si sakrificë për një jetë më të mirë.
Sot, brezi i dytë kërkon cilësi jete, arsim më të mirë dhe stabilitet, duke e parë emigrimin si projekt afatgjatë familjar. Fëmijët ndjekin shkolla jashtë, mësojnë gjuhë të reja dhe integrohen në shoqëritë pritëse, por ruajnë lidhje me Shqipërinë.
Potenciali dhe rreziqet
Ky fenomen sjell potencial të madh ekonomik dhe arsimor për Shqipërinë, por edhe rreziqe si shkëputja e brezit të ri nga vendi dhe humbja e kapitalit njerëzor. Pyetja mbetet nëse vendi do ta kthejë këtë energji në zhvillim.
Mendimi i psikologes Sonila Jaupbashi
Psikologia Sonila Jaupbashi shpjegon se fëmijët përjetojnë dy realitete: gjuha e shtëpisë me traditat emocionale dhe gjuha e mjedisit me integrimin shoqëror. Kjo mund të shkaktojë ndjesi përçarjeje, pasigurie ose presioni për sukses. Prindërit duhet të ruajnë ekuilibrin mes identitetit kulturor dhe integrimit, duke i dhënë fëmijës mesazhin se dy përkatësitë nuk janë konflikt, por pasuri.