Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, deklaroi gjatë një takimi në Przno të Malit të Zi, në kuadër të Procesit të Berlinit, se Bashkimi Evropian po zbaton modelin e integrimit gradual për shtetet kandidate. Kjo qasje u mundëson vendeve në proces negociatash të përfitojnë nga tregu dhe politikat e BE-së përpara anëtarësimit të plotë, duke qenë një domosdoshmëri gjeopolitike. Marta Kos theksoi se për t'u bërë gati për zgjerimin me një numër më të madh shtetesh, BE-ja duhet domosdoshmërisht të ndryshojë mënyrën e vendimmarrjes së saj. Detajet e rishikimit para-anëtarësimit do të bëhen publike më 6 tetor, ndërsa dritarja e mundësisë për zgjerimin mund të qëndrojë e hapur edhe përtej fundit të vitit 2026.
Lidhur me përparimin e vendeve, Marta Kos vlerësoi progresin e Shqipërisë, e cila ka mbyllur tashmë tre kapituj negociues, duke e renditur atë, së bashku me Malin e Zi, para Moldavisë dhe Ukrainës. Mali i Zi ndodhet në fazën përfundimtare pasi ka mbyllur 18 kapituj dhe mund të përmbushë kriteret deri në fillim të vitit të ardhshëm, duke mbetur në objektivin për anëtarësim deri në vitin 2028. Në krahun tjetër, Maqedonia e Veriut dhe Kosova ndodhen ende në një fazë të hershme të procesit të zgjerimit krahasuar me vendet e tjera të rajonit. Marta Kos veçoi gjithashtu rolin e Italisë si një mbështetëse e rëndësishme dhe konstante e procesit të zgjerimit të Unionit.
Sa i përket Ukrainës, komisionerja u shpreh skeptike, duke e cilësuar objektivin e presidentit Volodymyr Zelensky për anëtarësim më 1 janar 2027 si të parealizueshëm. Ndërkohë, për Serbinë, komisionerja adresoi shqetësime serioze, duke kritikuar autoritetet për glorifikimin e kriminelëve të luftës dhe mohimin e gjenocidit, veprime të cilat i cilësoi të papajtueshme me angazhimin për integrim evropian. Për Serbinë dhe Bosnjë-Hercegovinën, ajo kërkoi përshpejtim të reformave demokratike, forcim të sundimit të ligjit dhe pavarësi të sistemit gjyqësor.
Marta Kos e përshkroi këtë periudhë si "vjeshtën e zgjerimit", duke bërë me dije se në nëntë muajt e parë të vitit 2026 janë hapur ose mbyllur më shumë kapituj negociues se në çdo vit tjetër gjatë 25 viteve të fundit. Ndërsa marrëveshja CEPA vazhdon, vendeve të Ballkanit Perëndimor do t'u ofrohen së shpejti përfitimet e roaming-ut si një tjetër hap konkret brenda integrimit të pjesshëm në tregun evropian.
Përditësime
Marta Kos kritikoi Serbinë për mohimin e gjenocidit dhe vlerësoi rolin e Italisë, ndërsa paralajmëroi nevojën për reforma në vendimmarrjen e BE-së.
Marta Kos deklaroi se objektivi i Ukrainës për anëtarësim në janar 2027 nuk është i realizueshëm, ndërsa konfirmoi avancimin e shpejtë të Malit të Zi.
Marta Kos konfirmoi mbylljen e tre kapitujve nga Shqipëria dhe 18 kapitujve nga Mali i Zi gjatë takimit në Przno.