Shqipëria shpenzoi për arsimin 3,1% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) në vitin 2015 dhe 3,2% dhjetë vjet më vonë, sipas një raportimi të publikuar më 16 tetor 2026. Të dhënat e paraqitura në artikull tregojnë se financimi mbeti pothuajse në të njëjtin nivel gjatë dekadës.
Sipas shifrave të cituara nga Eurostat, shpenzimet e qeverive të vendeve të Bashkimit Europian për arsimin arritën në rreth 860 miliardë euro në vitin 2024, ose 4,7% të PBB-së së BE-së. Në të njëjtin vit, Shqipëria shpenzoi 3,1% të PBB-së për këtë sektor, një diferencë prej 1,6 pikësh përqindjeje nga mesatarja europiane. Për ta arritur atë nivel, financimi për arsimin do të duhej të rritej me rreth 55% krahasuar me nivelin e vitit 2024.
Sipas të dhënave të Eurostat dhe Bankës Botërore, Bosnjë-Hercegovina shpenzon gati 4% të PBB-së për arsimin, ndërsa Serbia 3,4%. Artikulli vëren se diferenca është edhe më e madhe në krahasim me vendet e Europës Veriore, të cilat tradicionalisht i kushtojnë një peshë më të lartë buxhetore zhvillimit të kapitalit njerëzor.
Raportimi thotë se arsimi u tkurr si sektor gjatë dekadës dhe se cilësia e tij ra, duke iu referuar rezultateve të PISA-s. Ndërkohë, vendet europiane po investojnë në teknologji, aftësi digjitale, inovacion dhe arsim profesional për t’iu përshtatur ndryshimeve në tregun e punës.
Sipas artikullit, investimet publike në asetet fizike të infrastrukturës zunë mesatarisht mbi 5% të PBB-së gjatë dekadës. Raportimi thotë se vendi vijon të ketë hendek edhe në këtë drejtim dhe përmend mungesën e studimeve të fizibilitetit dhe korrupsionin e lartë të gjetur në shumë projekte.
Artikulli e lidh këtë politikë buxhetore me kufizimin e mundësive për zhvillimin e kapitalit njerëzor, ndërsa ekonomia, sipas raportimit, ka vijuar të mbështetet në sektorë që krijojnë, në një pjesë të konsiderueshme, vende pune me produktivitet dhe paga të ulëta.
Raportimi thekson se krahasimi i shpenzimeve si pjesë e PBB-së nuk e pasqyron plotësisht hendekun në burimet që vihen në dispozicion të arsimit. Sipas artikullit, për shkak të të ardhurave më të larta për frymë në ekonomitë europiane, shpenzimet për arsimin në vlerë absolute për nxënës ose student janë përgjithësisht shumë më të mëdha se në Shqipëri.