Të dhënat e Eurostat, të raportuara më 6 nëntor nga Politiko dhe Monitor.al, tregojnë se shpenzimet për mbrojtjen sociale në Shqipëri përbëjnë 11,3% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), kundrejt mesatares prej 27,5% në Bashkimin Europian. Shqipëria renditet e parafundit mes 36 vendeve të krahasuara, përpara vetëm Turqisë, ku shpenzimet arrijnë në 10,9% të PBB-së.
Sipas këtyre të dhënave, shpenzimet shqiptare përbëjnë 41% të mesatares së BE-së, ndërsa niveli i kësaj të fundit është rreth 2,4 herë më i lartë. Në Ballkanin Perëndimor, Bosnjë-Hercegovina shpenzon 21,1% të PBB-së, Mali i Zi 19,2%, ndërsa Serbia 18,2%. Rumania, ndër vendet me shpenzimet më të ulëta në BE, arrin në 17,1%, ose 5,8 pikë përqindjeje më shumë se Shqipëria.
Në krye të renditjes së raportuar nga Eurostat janë Austria me 32,4%, Finlanda me 32,2% dhe Franca me 32,1% të PBB-së. Gjermania shpenzon gjithashtu mbi 30% të prodhimit të saj ekonomik për mbrojtjen sociale.
Mbrojtja sociale përfshin pensionet, përfitimet për sëmundjet dhe kujdesin shëndetësor, mbështetjen për personat me aftësi të kufizuara, familjet dhe fëmijët, të papunët dhe individët në nevojë. Politiko dhe Monitor.al theksojnë rëndësinë e financimit në kushtet e plakjes së popullsisë, emigracionit dhe nevojës për mbështetje më të madhe për të moshuarit dhe grupet e cenueshme.
Albanian Post, duke iu referuar Progresraportit të Komisionit Europian për vitin 2026, paraqet një tjetër krahasim: shpenzimet sociale të Shqipërisë janë 9,6% të PBB-së, kundrejt 20,5% në BE. Sipas raportit, vetëm 5% e shpenzimeve sociale shkon për kujdesin social, ndërsa qeverisja vendore shpenzon më pak se 2% të buxheteve të saj për shërbime sociale.
Raporti shënon se në 2025 buxheti i fondit social u rrit me 14%, duke mbështetur 57 shërbime bashkiake dhe 19 shërbime të specializuara rajonale. Gjatë 2026-s, hartës kombëtare të shërbimeve sociale iu shtuan 14 shërbime të reja. Megjithatë, raporti evidenton mungesën e një mekanizmi për indeksimin e përfitimeve të ndihmës ekonomike dhe faktin se Regjistri Kombëtar Elektronik i Shërbimeve të Kujdesit Shoqëror nuk është ende plotësisht funksional.
Në fushën e përfshirjes sociale, Shqipëria ka miratuar Planin Kombëtar të Veprimit 2026–2030 për Garancinë Europiane për Fëmijët. Raporti përmend gjithashtu zgjerimin e Garancisë Rinore nga faza pilot drejt zbatimit në shkallë kombëtare. Mospërputhja mes aftësive dhe kërkesave të tregut të punës, emigracioni i të rinjve dhe pjesëmarrja e kufizuar e disa grupeve mbeten sfida.
Për vitin 2025, papunësia raportohet në 10,58% për gratë dhe 8,15% për burrat, ndërsa hendeku gjinor në paga ishte 4,9%.